vendredi 31 août 2007

trabalhar per ganhar un ren....

Trabalhar pus per ganhar de clopinètas
Uèi es question que de trabalhar pus per ganhar pus. Vertat que i'a dins nòstre mièjorn , un fum de monde que palpa realament a pron pèna 1200 euro cada mès(qu'es a quicòm pròche lo salari median dins Occitania). Mantuns còps aquestes trabalhadors se creban mai de quarante cinq oras, amb dels patrons que raisvan de man d'obra asiatica. O dison que lo trabalh es tròp car ... Que caldra baissar lo cost del trabalh...
Aital lo governament va donar a cadun l'astrada de trabalhar pus per ganhar...... lo SMIC!!!
Libertat totala donc.
L'avenir reverta un monde sorne ont l'òme es esclau...
-------------------------------------------------------------------------------------------
A perpaus de l'avenir de l'occitan: veire las conclusions de l'UNESCO. Sens esfòrçs mai importants , totas las lengas de França son condemnadas, e de segur l'occitan.

La caça de la quimèra

La caça de la quimèra

Ai perduda la mia guèrra
Blanc de dòl es ma color
Se me ganan la mia tèrra
Mascaran la mia dolor

Pesolhs confles de lor glòria
Quand vèsi los Francimands
Dins lo vent de l'istòria
Que dirèm los Occitans?

Per aparar nòstra lenga
De vièlhs de quatre vingt ans
Pas degun que se sovenga
E nos rauban los enfants

Còps de caps per una pòrta
Los falords a l'espital...
Una chucada pus fòrta,
Per casca lo Sant Grasal...

La caça de la Quimèra
Ren non val l'"electrochòc".
Coma lo mal de la tèrra
Escupissi sang e fuòc...


Jos veire l'estat malastros de las lengas minoratarias de França

langues seriouly endangered

Fany de las còstas de las Bènas.

Fany pintra ambe sos dets , dins lo membre denaut que s'arrenguèt , e que la fenèstra dubris grand sus l'ortalharia. Aqui un luòc de silenci emplenat de lum e de flors, ont tròba sas idèas de veire lo monde autrament. D'unes còps , se passan doas oras sens que l'ausiguèsse, coma se las pensadas alisavan la tela, lèugièras talas las patas de las tortoras sus la teulada...


La filha del miralh

Vaqui que lo ser
a pintrat tas pòtas
qu'a tos uèlhs de bruma
s'avança lo ser

Te sabiàs perduda
filha del miralh
quand l'ombra davala
rasis los teulats

Tos sens barbalhòls
d'una ombra promesa
polsavan encara
jol vestit de nuèit

Mas al remolin
de tas cambas longas
la carrièra sorna
s'embriagava


Que me prengue
lèu l'anar de ta rauba
al secret estranh
de ta cramba clausa

De Max Lafargua--- De A l'orle del còr


l'occitan e lo frances pas ça mème J Besson

Lo francimand , ta grelat que siaga , cal que s'abilhe a la mossurenca coma' n parruquièr de vila que va dins un palais rasar lo Mossur o cofar la Madama. Mèmes quand a pas a far qu'ambe de paure monde coma nautres, lo francimand nos diu parlar dins son sicut e non pas dins lo nòstre. Prim-penchenat, còl empesat e levita longa , aital se presenta lo comis d'un bèl magasin davant lo borriaire Baptista que ven crompar 'n estuflòl de dos sòus per son caja-niu. Lo patoès aquo's lo borriaire que demanda l'estuflòl per son darrièr nascut coma demandarià quicòm mai que siès: de julhas , de pindals, de capelinas pels buòus... que sabi iéu... Una seringa per remediar la mairina, se n'avia besonh. E Baptista apèla tot aquò coma aquò s'apèla, sens mai ni mens. Lo brave versificaire Bèulaia, que lo francés apèla Boileau, a dich dins sa lenga çò que vos repeta dins la nòstra:
Lo francimand a paòur d'un f... o d'un c....; Lo latin sens cutar z'o dis tot per son nom.
E ben ! bravas personas , vos cal saber que lo patoès pur sang es de soca o de branca latina: quora filh, coma paire e quora fraire del latin. Donc lo patoès dins son parlar pòt èsser debridat e descabestrat , jos condicion, aquò va sens dire , qu'oblide pas jamai las leis de la santa morala. L'esprit del monde neçis e cutòrbòs vei pertot çò que i a pas . Qu'una mina pataflicada farià tal que me pensi d'aqueles encocolits se tombaba sus qualques termes e qualques recits de la Bibla sens saber de qu'un libre son! Acompari pel las paraulas tan solòment e sabi pel resta tot l'espandi que me cal garda. Trobarès aisit, se me legissètz , de menudilhas risolencas , congregadas presque totas dins nòstre Roergue. Força que n'i a son mèmes espelidas aital ; coma l'uòu de la pola . D'unas son frescas , d'autras ròtlon benlèu dempuèi de siècles , n'i a de tot sens e de tota mena; mes vos desfisi de trobar dins qu'una que siaga quicòm que non se pòga dire davant-un mainat de detz ans . Se lo mot es cru davegadas e debragat un boçin , aquoi lo recit que demanda d'èsser abilhat aital e non pas autrament. (Suban--Segond???) que sentiga pas a pecat de luenh ni de pròche , perque dostariàtz lo mot caporal? Se me volètz far rire , diatz -me quicòm que siaga risible: si que non lassàtz me dormir....

Mureth 2050




Aici mam' tot va plan. La DDE e l'ostal de la comuna an traçat un shèma director polid, que Mureth coma zo pòd veire a sauput servat sa cara umana...Mas lèu i auria pas cap de DDE pas cap de servicis publics. Tot es per vendre. Gacha ont demòri que te fa coco al passatge.
Sab mam' consi aimi de rimassejar e te doni aquelas floretas , qu'es la prima aici, mèsme se se vei pas cap, levat sus la terrassa del vesin que remedia de longa un paure ramelet de pimparelas, e un traçonèl d'irangèr .
Bon un poton de mai per tu e...escota -me
Quand lo riu cascalèja
Que me mira a la sorga,
D'unes mots occitans bèls
Que lo pipach roge se confle
De son gauch, que de l'uman
s'ausis pus la messorga ,
Sorna e muda de la vanèla,
Que brusis al ras de mon lièch
Me pensi a te maman...
E de las bocas trufarèlas
Pas cap de mots per se brèçar
De paraulas drudas o crudèlas
Qual podria la paur caçar?
D'un geste dòç m'apasimar ,
M'alisar, me portar solaç
Tirar lo lençòl , la flaçada...,
Atudar lo lum avant de t'en anar
Un còp de mai, sorire a la pòrta.
Per se tornar veire deman?
Ont son las armas tant aimadas.
Un vertèlh de las remembranças.
Ont lo temps bel se n'es anat?
Ambe los sovenirs d'enfanças

AGF


Anam faire un trauc dins la nueit

per que lo jorn i passe,
diguèt lo vièlh Pagès.
Abans de s'anar jaire
dins un leit de palha e de pluma.
Un vent geliu passava sul Bogés
e la nèu que pòrta
la nèu
blanquegèt
mai que de costuma.

Pagès cluguèt sos uèlhs
d'aigatge
lo chin se calhèt
dins l'estable
e la luna se despolhèt.


Poèma de Joan Maria Petit de Nòstra Dòna dels Espotits.

l'èime d'OC

L'eime d'OC- foguèsse estat escrich en occitan-seria estat lo titol del quasern especial dels Cahiers du Sud, estampat jos l'ocupacion ambe de precaucions d'estil qu'amagavan pas l'esperit deresisténcia de la majoritat dels autors: Joè Bosquet , Renat Nelli, Simona Weil... Lo quasèrn deu èsser lo primièr ensag de definicion de l'occitanitat . Transpausat en tèrmes actuals, podria èsser la revòlta contra los mèstres-pensaires. Simona Weil parla de civilisacion occitana al passat -quicòm que se pòt pas reviscolar - mas la considera coma un apòrt a la reflexion de tota l'umanitat. S 'identifica an aquela civilasacion d' òc, e la podèm considerar coma Occitana d'adopcion , puslèu de causida.

La mesa al primièr plan de la sorga greca e miegterranèa implica , dins lo nondich , una devalorisacion de la sorga nordica. L'oprimit se dèu surestimar, simplament per contunhar d'existir. Om legis:"Res non val la pietat envèrs las patrias mòrtas. Degun pòt pas aver l'espèr de reviscolar aqueste païs d'òc. L'an, per malastre , plan ben tuat... Aquel païs d'òc, qu'es mòrt e que merita d'èsser plorat , èra pas la França. Mas l'inspiracion qu'i podèm trobar concernis pas lo descopatge territorial de l'Euròpa .Concernis , la nòstra destinada d'òmes... En remontant lo cors de l'istòria, rescontram pas lo punt d'equilibri avant lo sègle XII. Avèm pas a nos demandar cossi aplicar a nòstras condicions actualas d'existéncia l'inspiracion d'un temps tan luènh. Dins la mesura que contemplarem la beutat d'aquela epòca ambe atencion e amor, dins aquesta mesura son inspiracion davalarà en nosautres e rendrà pauc a pauc impossiblas al mens una part de las bassessas que constituïsson l'aire que respiram". (En quoi consiste l'inspiration occitanienne, per "Emile Novis", Cahiers du Sud, 1943).

Una invocacion del passat , per una femna qu'anava lèu morir de malautia , e que se devia escondre per pas èsser deportada. Sa pensada marca totjorn lo moviment occitan, se liga a las idèas de resisténcia e de libertat.
La trencadura entre l'epòca dels trobadors e l'epòca actuala es pas tan complèta qu'òm crei, e la ligason se fa pas unicament per la literatura . Ongan , a l'Escòla Occitana d'Estiu de Vilanòva d'Olt , ont se fasia d'enregistraments ambe los vièlhs - que son presents activament durant tota l'escòla- , se dobriguèt qu'òm ditz totjorn "parlar fin" per calinhar. D'ont pòt venir una tala expression , si que non de la fin amor ? Pr'aquò , es pas una nocion ensenhada a l'escòla. Nos ven per tradicion populara.

La nocion d'èime nos remanda a l'istòria. Los occitans del sègle XIII praticavan ja la democracia "borgèsa", las femnas fasian la lucha armada, coma o conta la Cançon de la Crosada, e pas solament la sopa dels combatents (cf . la mòrt de Simon de Montfòrt). Las eretgias e eterodoxias èran plan vistas, èran una fòrma de resisténcia a l'ideologia dominanta del moment; ara los occitans votan oposicion , dins sa majoritat. Jos Napoleon i avia de refractaris de pertot. Enfin s'òm se nega pas dins los detalhs , la resistencia a tota fòrma de poder centralisat es una constanta. " S'i a pas de rei en França , Nautres i renharem", cantavan los païsans de Roergue. Devian , a l'epòca , èsser "blancs" contra Napoleon o la gleisa concordàtaria. Serian "roges" al temps de Jaurés e de la mina . E totojorn malaisits de menar contra son grat.


Maria Clara Viguièr- AICI E ARA - febrièr 1979 Titol: L'Occitanitat en question.

Lenga e respect



L'Occitania
es una idèa nòva dins lo monde. Aquesta idèa nòva , que nos pòt permetre d'inventar aici e ara un monde diferent, naseja entre Orient e Occident, entre las montadas dels pòbles de la periferia e la crisi de las societats del centre, entre lo Lugarn e l'estela del Pastre.
Vodia aici ajudar a desgatjar la portada d'aquesta idèa nòva , en me plaçant del punt de vista de çò que sonarai lo camin occitan.Per comprene çò que pòt èstre aquel camin , e çò qu'a d'original, d'en primièr cal tornar sus aquela nocion, que sembla far flòri, de societat occitana. Parlar de societat occitana pòt semblar una evidéncia: lo monde vivon de pertot en societat en Occitania. Luòga que lo fach de pausar una societat occitana es quicòm de totalament diferent. L'Occitania es sobent definida coma lo territòri de la lenga d'òc. Mas atal, òm definis pas res mai qu'un airal d'extension , un espandi, e , tot compte fach e rebatut, una abstraccion.
Pasmens çò pus important , es pas l'Occitania mas los Occitans; e çò que nos interessa , aquò's çò que pòt arrivar a n'aquelses tretze milions de personas , valent a dire: çò que se passa dins l'airal. Nòstre perpaus aici sera pas de definir o d'analisar çò que son las estructuras e los movements socials especificament occitans, ni lo biais que s'articulan especificament , en Occitania( e per produsir justament la societat occitana) , d'estructuras e de movements socials que se pòdon tanben trobar endacòm mai( mas combinat autrament , per produire una autra societat). Aquò serà la tòca d'aquela sociologia occitana que nos ocupam, d'autre costat de far naisser. Dins aiceste article , reflechirem puslèu sus las implicacions istoricas de l'existéncia d'una societat occitana que son principalament de doas menas: 1- Sabèm que las societats son de realitats que se trasfòrman, que se desvelopan ( lo desvelopament social s'entendent dins un sens plan mai large , que lo desvelopament economic , que n'es pas qu'una compausanta). D'aquel punt de vista , existisson a l'escala del monde dos grands axes qu'a lor torn se repartisson las societats . D'un costat , las qu'an la capacitat de mestrejar elas meteissas lor avenir , lor desvelopament. De l'autre , las que son pas desprovesidas , mas privadas o despossedidas , d'aquela capacitat. D'un costat las societats centralas, de l'autre las societats perifericas. pòdem atal opausar , dins lo monde capitalista las societats dominantas a las societats dependantas. Aquel dos axes son pas independents l'un de l'autre ; se una societat es dependenta , es per la rason qu'una autra (o d'autras) li levan la possibilitat de desvelopar sa pròpria dinamica. Aquela situacion de dependencia es quicòm de global , car una societat es justament una realitat globala, compausada d'un nombre donat d'estructuras qu'al dintre s'opausan de grops socials; una societat es necessariament una realitat interclassista e inter sexuala, que se confond pas jamai ambe un sol e unic grop social. La conquista del desvelopament social autonòme passa per la ruptura de la relacion dependéncia/dominacion. Aquel movement de ruptura bota en jòc l'ensemble de la societat. La societat occitana evoluïs , se trasfòrma . Mas aquela evolucion es impulsada del defòra ; es d'autant mens contrarotlada pel pòble occitan que l'Occitania es totalament desprovesida de tota armatura politicò-administrativa que li sia pròpria. L'Occitania , de fach , coneis un desvelopament desarticulaire, un lumpen-desvelopament , un lumpen-modernisacion, per parla coma Samir Amin. Aquela desarticulacion es estada enfòrada per la mèsa en relacion dirècta de las regions occitanas ambe la division internacionala del trabalh , renduda mal aisida pel biais del Mercat Comun e l'abaissament de las frontièras doganièras . Aquel processus es gairaben menat a son abotiment ambe l'alargament del Mercat Comun e lo "redeploiement" de l'economia francesa. Dins un tal sistèma , i a pas de plaça per una trasformacion autotòcna de nòstras condicions de vida: la sola alternativa es entre la mantenencia e lo cambiament desarticulaire . Aquò mòstra qu'es tròp aisit de se trufar del Felibritge , qu'es una manifestacion caracteristica d'una cultura privada de la capacitat de se modernisar ela meteissa. Fàcia a un "progrès" desarticulaire , vengu del defòra , es en afortiguent la mantenéncia que l'identitat autoctòna manifèsta sa resisténcia. Sul penjal etnocide del desvelopament dependent , i a pas d'autra fin que la desarticulacion totala de la societat autoctòna , e pas una autra alternativa que lo replegament passeista , l'indigenisme o lo folclòre. Tala es , de tot biais , la sola causida ( o la sola absencia de causida) dins lo quadre de la dependéncia. Direm que fan partida de la societat occitana en tant que societat dependenta totes los que, en Occitania, son plaçats del missant costat de la relacion inegala que la liga a l'Estat francés, e ara ( a travèrs aquel Estat) a las societats capitalistas las pus poderosas. La societat occitana , es tot çò que fa fonccionar aquela societat civila , en siaguent plaçat del "missant costat" de la dominacion. 2- Al desvelopament dependent s'opausa lo desvelopament autocentrat , valent a dire un desvelopament impulsat despuèi lo quite còr de la societat . Constituïs la sola alternativa , portaira d'avenir , a la desarticulacion . La mantenéncia , evidentament o es pas , entre autras rasons per çò que sas basis socialas se demesisson per a mesura que la societat es destucturada . Aquela alternativa se pòt pas concèbre qu'a travèrs la ruptura de dependéncia. Avèm deja sinhalat los efèctes desarticulaires del desvelopament dependent. Notèm tanben que l'Occitania fa partida d'aquel tip particular de societats dependentas que son desprovesidas d'armaturas politicò-administrativa originala. Privacion que , dins nòstre cas , es un element important de la dependéncia . Aquò explica perdequé, en Occitania , la ruptura de dependéncia se carga d'una dobla natura: S'agis d'un costat de bastir un poder occiatan , que sia l'emanacion d'aquela collectivitat complèxa e contradictòria qu'es la societat occitan. Aquel poder, d'autre costat , deu permetre a n'aquela societat de s'engatjar sul camin d'un desvelopament autocentrat que ne cal definir lo contengut. Avant d'examinar çò que poiria èsser aquete , vòl metre en relèu lo punt seguent : aquel doble moviment de ruptura de dependéncia (bastison d'un poder occitan e edificacion d'un desvelopament occitan inedich) dessenha lo camin occitan del desvelopament social; a la desarticulacion de la societat occitana s'opausa la mestresa , per ela meteissa , de son pròpri camin. Sonarem poble occitan la societat occitana en moviment sus aquel camin.

Tragut de AICI E ARA Mes de Mai de 1979 e sinhat Peire Maclof NDLR : aimariai de legir la sia analisi en 2007 ara que las fòrmas prenon un torn pus clar. per exemple.... -vinhas arrencadas, agricultura en roïna -espandiment a l'oest per l'UE e clavaduras de las usinas aici. Mas tanben aimarian de comprendre d'autres sicuts estranges. -lo Catalan qu'es pas reconegut coma una lenga oficiala praquò ten gaireben totis los poders. - lo Basc qu'aura pas jamai independéncia . - mentre que dins los Balkans sufis d'o demandar, o dins lo Caucas tanben, mas pas lo Tibet, pas al Darfor , o al Kurdistan. Brèu lo poder politica s'en chauta completament dels pòbles. Non? Qual psico-politicò, etnolò -sociològ o podra nos esclairar. Levat tanben que la França es a mand de cabuçar prigond Mas de tot aquò aquela analisi prenguèt pas la pus pichona ruga. E milanta merces a "Maclof"

Raça occitana




Un Irlandes que parla sonque angles ven pas anglés, un Basc que parla sonque espanhòl ven pas espanhòl, un Occitan que parla sonque frances ven pas frances , demòra dusca a la mòrt, un Irlandes que parla anglés, un Basc que parla espanhòl, un Occitan de lenga francesa , pas per volontat mas per qu'es aital
, genetique?, relacional?, imaginaria?, accent autre per la lenga? arquitectural? pictural ? e que caldra ben encara un bon milierat d'annadas per matar totas las particularitats, que pareis que grèlhan tre lo ventre de la maire.

Lo jorns lonqs de mai BODON BODON BODON


Los jorns de Mai De Joan Bodon

Tornan los jorns longs de mai,
Los aucèls cantan de long
Cridarai çò que me plai:
L'amor monta de prigond.
Florisson los albespins,
Sabi totes los camins,
Lo còr se fond coma glaç...

Te mordirai a bèl cais,
Tu me tiraràs lo tronc.
Filha de darrièr lo plais,
Nos baisarem tot de long.
Prèta-me lo teu còs lis,
Volontarem un païs
Que serà nòstre solaç...

L'Arbatach , mai de 1970.

DIVERSITAT BIZARRE ? AVETZ DIVERSITAT BIZARRE!!!


« Or, la leçon que cette personne est amenée, comme malgré elle, à tirer de son expérience, c'est que l'homme ne conquiert pas son humanité par la liquidation du passé qui le précède, la répudiation de ses origines ou le dessaisissement de la conscience sensible au profit d'une raison surplombante et toute-puissante. Abstraction faite de son appartenance et de son an crage dans un milieu particulier, l'homme n'est plus rien qu'un homme.»

Mas , la leiçon qu’aquela persona es menada , coma malgrat ela, a tirar de la sia experiénça , es que l’òme conquista pas son umanitat per la liquidacion del passat que lo precedis , la renegacion de las sias originas o la pèrda de la consciénça sensible per la capitada d’una rason tresplombanta e tota poderosa. Abstracion facha de son apertenénça e del sèu ancoratge a un mitan particular , l’òme es pas res pus qu’un òme.

Remarca 1
L’Estat centralisaire aconsidèra l’òme coma un pòrre , l’ òme intercambiable . L’Estat vodrai ara que la cultura francésa foguèt reconeguda coma sorga de diversitat , de riquesa e coma l’ultima terma davant l’uniformitat de la mondialisacion. Mas lo mesteis Estat construsis dempuèi de sègles l’uniformitat al dedins coma al defòra. Sem davant un microcosma unifòrme parisenc e los intelectuals d’aqueste païs podon pas donar quicòm de nòu, e s’amaginan encara de luchar contre l’uniformitat , en butant davant elses la declaracion dels drèches de l’òme . Levats que les òmes son pas egals tre la naissença e que los milhors servits per la natura al nivèl del genòme uman devrian pensar de donar al sals pus desprovesits al nivèl del genòme. En disent que son totis egals, afortisson l’idèa que los pus dotats devon pas res al resta de l’umanitat que se son faches totes sols.

-----------------------------------------------------

Primo Levi : « Ils étaient faits de la même étoffe que nous, c’étaient des êtres humains moyens, moyennement intelligents, d’une méchanceté moyenne : sauf exception, ce n’étaient pas des monstres, ils avaient notre visage. »

Primò Levi : èran faches del meteis tissus que nosautres, aquò èran d’estres umans mejans , mejanament inteligents, d’una missantatat mejana : levat exepcion, aquò èran pas de mostras, avian nòstre visatge. »

-----------------------------------------------------

Vertat , que volon dire aquelses agachs mespresants per la nòstra cultura occitana ? Revertan l’agach mespresant dels nazis quand agachavan passar los deportats ?

Aquò’s l’agach mespresant de las culturas que se creson superioras

" La diversité humaine n’est

facteur d’enrichissement mutuel

que si elle est associée à

l’échange. L’uniformité a le même

effet que le repli sur soi "

Axel Kahn

La diversitat umana es pas una causa de riquesa mutuala que s’es ligada a l’escambi. L’uniformitat produsis lo meteis efach que lo replegament sus çò sèu.

Axel Khan

Veire tanben la conferencia de Miroslav Radman al subject de la diversitat



G REBOUL- G REBOUL - G REBOUL-G REBOUL


De "La nòva istòria de la literatura occitana" R Lafont et C Anatole

Georges Reboul : nascut de Marselha 1901, format pel provençalisme roge de Marin e l’estetisme de Bernard. La sia lenga es la de Gelu. Jamai la plegara devers lo mistralenc. G Reboul es un orator proletarian sortit tot drech del Felibritge obrador.

Lo quite S A Peyre reconeguèt l’importancia del Calen , fogal d’animacion interlopa al còr de la ciutat.

Es presonièr en Alemanha mas ne’n torna fidèl a la sia morala libertari e laïca.

Georges Reboul es un òme quilhat, s’afoguèri del front populari, del surealisme el que proclamava de contunh le drech al benastre per totis , estrambordat perd el brandal del sèu desir. Reboul non foguèt pas jamai sol. Son amic : lo companh de luchar, ambe la femna aimada, ambe l’obrador.

A totes , liura la leiçon liuratriça sens orgulh, e sens umiltat. Que l’òme es la per destrigar lo monde a la sia mesura e que tota torçadura dins aquesta prèsa de possession es pas que messorga….

Georges Reboul : naquit a Marseille 1901 forme par le provencialisme rouge de Marin, l’esthétisme de Bernard. Sa langue est celle de Gelu. Jamais il ne la dévoiera en direction du rhodanien de Mistral. G Reboul est un orateur prolétarien sortit tout droit du Felibrige ouvrier.

Même S A Peyre « le défenseur de l’héritage de Mistral » reconnut l’importance du Calen , un foyer d’animation interlope au cœur de la cite.

Il est prisonnier en Allemagne mais en revient sans rien lâcher de sa morale libertaire et laïque. G Reboul est debout, s’enthousiasma pour le front populaire, le surréalisme, lui qui proclamait en permanence le droit au bonheur pour tous, enthousiaste aussi par les braises de son désir. Reboul ne fut jamais seul. Son ami : le compagnon de lutta, la femme aimée, l’ouvrier .

A tous il donne sa morale libératrice sans orgueil, et sans humilité. Que l’homme es la pour délivrer le monde a sa mesure, e que toute distorsion dans cette attitude est une trahison.

Alòr en susent solitari

Ais oras de cadena

Ai a l’escòla de l’òme

Destraucat mon destin

E res mi fa plus rèn

Per l’onor de mei jorns responsables

Franc de vos veire agromelits

Desdenhos dins vòstre esclavitud

Sènsa lo mot que sauva

Alòr esclati

Duèrbi mei rasons de la vida

E de l’umble cambarada

Deveni un grand estrangier

G Rebol aima la sia Provença d’ont disa que foguèt pastat.

Siau nat lòngtemps après ma naissènça

Siau sortit dau maridatge

D’aquela tèrra bruna amé mon esperit blond…

E dis encara

Mon esperit m’a bofat lo verai

E l’ai semenat dins aqueu triangle pregond

D’argela e de sabla , de còdols e de ròcasses.

Alors en peinant solitaire

Durant les heures de servitude

J’ai à l’école de l’homme

Decouvert mon destin

Et rien ne me touche plus

En l’honneur de ma vie lucide

Honnetement de vous voir couches

Incapables dans votre esclavage

De dire le mot salvateur

Alors je me libère

Et livre mes raisons de vivre

Et d’humble camarade

Je deviens un lointain étranger

G Reboul aime sa Provença de laquelle il est pétri .

Je suis né longtemps après ma naissance

Je suis bati du mariage

De cette terre noire avec mon esprit blond…

Et il dit encore

Mon esprit m’a soufflé la vérité

Et je l’ai semé dans ce triangle profond

D’argile et de sable, de galets et de rochers.



J F BRUN LUONH LUONH LUONH LUONH

Solide que J F Brun tornèt de luènh, tant de luènh aprèp d'aver vistalhar un monde òrre onte los medecins , las infirmièras dançavan un balet estranja. Solide que la mòrt arriba doçamenton amb de la musica e de potingas poderosas, levat per l'eròs qu'espiga tot venir de son baiard.
Luònh ... E lo pus bèl es que nos i mèna mai que luènh sens que poguèsse quitar lo libre.
Mantuns còps creseguèri de legir S King. Per exemple pensi al passatge que m'espantèt tant e mai : lo de la scèna onte los infirmièrs butan pauc a pauc los malautas devèrs la mòrt , en caminant amont dels estatges de la clinica, cap a un luòc que reverta un membre de destrigament de las escobilhas, que serian los malautas elses meteis , es a dire los mòrts viudants, es a dire subretot que los vesiam se sarrar de mai en mai de la mòrt , a flor e a mesura del debanament de la passejada sornarosa , mas per los emplegats de la clinica , aquò's pas qu'un trabalh rotinièr, qu'es pas de la responsabilitat dels infirmièras que volonton (òm pensa als camps de la mòrt, a l'ospital d' Auchwitz, als kapòs ), pas de capitan de los tuar, tròp lèu , mas sonque , qu'an per prètzfach de los escanar dapasset, que pareis que l'administracion a per biais de'n finir lèu ambe lo mai de malautas . Un directiva pareis...
Om pensa a la canicula , a la mòrts de milierats de vièlhs dins las ostaladas de retirada. Es que J F Brun i sosquèt? La mòrt deven un camin de crotz e los montan duca'l luòc ont van las daissar , ambe los cans darrièr la pòrta , qu'udolan en esperant pas que de los minjar viu. Tarrible!!!.
Sabi pas per de que mas lo libre me faguèt pensar als patirasses dels presonièrs de la darrièra guèrra. Mas benlèu que m'engani.
De fach que JF Brun capita d'a fons de nos fa coneisser la cachavièlha qu'atraversèt n'ia gaire , lo "camin sens pèiras" , qu'atraversèt entre son còma...
De legir .... levat se òm dintra lèu a la clinica!!!!/>

RWANDA

Al Rwanda , una setmana, venguèron nos caçar
Après lo dejunar , coma dins una joga;
Manjavan lo matin a la punta d'alba
E venian nos caçar,coma las bestias.
Dins los bosces...
Mas lo pièger es pas de dire.
Parlavon la nòstra lenga.
E pregavan al meteis Diu.
E praqu'ò manjavan,
Davant de venir...
Elses partissian a la caça de nosautres
Lo Tutsi.
E las femnas udolavan;
E los autres cantavan
E las maires pregavan
Davant de jogar del destral
e los enfants cridavan
de la macheta o del baton.
E Diu comptava los mòrts;
Uèi los criminals parlan...
"Amb la destral cal un còp";
Pels adultes
"Amb la macheta cal tres còps"
per las femnas
"Amb un baston , un drèlh que!"
Cal dètz còps per un enfant.
E Diu comptava los còps.
Aquò faguèt que calguèt ....
Per uèch cent milas mòrts,
....... Un miliard de còps de destral , de machetas de bastons.
Non que sabi ieu...
Dis lo criminal que soris a la camera.
"E comptarem pas los còps de pes".
Los òmes son d'enfants .
Cal ben que s'amuson
Cal passar lo temps.
Los caçats se passava la fanga de las sanhas.
E manjavan coma las bestias...
Entre que los caçaires espintanvan dels clalvèls;
Al cap de sa massuga ?
A punta d'alba aprèp minjar.
Aquò èra la fèsta.
E aquò fa que seissanta annadas après Auchvitz.
Tot tornèt de comencar.
E quand lo preire pietados, dempuèi;
Ven vistalhar sas oèlhas.
E que lor dis que cal s'ameritar lo Paradis.
Elses s'arregardon sens comprendre ;
Qu'an viscut l'infèrn!
Que los subreviudants son tornats!
Que cal ben minjar!
E far grelhar la Tèrra!
E ara son ambe los autres
Totis amassats dins unes vilatges
Los tuaires e las victimas.
Totis ensems ...
Per pregar?
Mas per que?

Resistencia ambe un poèma de J Bodon




Q
uand montèrem l'escalièr te coneissia pas encara
Una cambra sens papièr , la pus freja , la mens cara;
Nos agachèrem un brieu sens gausar clavar la pòrta.
Lo primièr poton crentiu, una braçada pus fòrta...

Ara tot èra permés, la tia cotilha leugièra
E lo meu mantèl espés sus una sola cadièra;
Correjons darrièr lo còl , cambaligas e cordèlas.
Començava l'amor fòl, lo jòc de las parabèlas...

Nuèch defòra , lum dedins , téner lo temps que s'escapa...
Coma dos grums de rasims, doas vilas sus una mapa,
Clavèls negres de dos sens... Perlongar , l'estrementida,
Apariar los nòstres bens. Mas la flor èra culhida.

T'agacharai pas un brieu, la mia man torna pus fòrta;
Un poton per un adieu. Daissarai tustar la pòrta.
Trobarà sus un papièr una mòstra pas tròp cara...
Davalarai l'escalièr. Me penedrai pas encara.

De Joan Bodon

vous qui restez soyez dignes de nous... Guy Môquet



Aital , lo president de la republica ven de volontar que la darrièra letra (de fach l'avant darrièra) del jove resistant communista fusilhat a Chateaubriand, Guy Môquet siague legida als escolans , lo 23 octobre per la dintrada escolaria . Es aital . Es una bona idèa.
Cal pas oblidar totes los que son mòrts per la libertat.
Mas oblidem pas , que tota l'administracion francèsa de l'epòca , s'aliguèt per arrestar 23 personas en majoritat comunista. Que cal senhalar que pas un còp los alemands se son trachats de se mesclar d'aquesta arrestacion. Es donc e sonque lo poder politic francés jos l'occupacion , que se trachèt d'arrestar , de jutjar e de fusilhar aqueles òmes. De que n'en dis los jacobins centralisaires?. Un Estat centralisaire es forcement etnocidaire.
Cal soslinhar tanben que entre los milièrs de fusilhats , torturats deportats, i avia totas las colors politicas e religiosas. E que lo Guy Môquet luchèt tanben per elses.
Alara de que ne'n sera d'aquela comemoracion ?
Aviudar l'esprit de resistencia? per apelar los joves a luchar contre los poders establits? tre qu'aquelses poders respectan pas pus los drechs de l'òme?
Aviudar l''esprit de desobesissança tre qu'una còla d'òmes pren lo poder per impausar de leis inicas? Per exemple impausar una lenga estrangièra, Non?
Onorar l'esperit de la libertat? Onorar la volontat de viure liure ? Onorar l'esperit de tolerancia? Lo repèct de l'autre? Refusar totas menas de genocides? D'etnocentrismes? Festejar la diversitat umana? Diversitat religiosa? Culturela? l'esprit del sègle de las lums? Los drechs de l'òme? respect de las lengas mairalas? libertat e drech de pensar , d'escriure , de parlar?
Guy Môquet es pas mòrt per la Franca del fric, d'uèi. Se tornava uèi n'en moriria sul pic d'o veire , las condicions de trabalh, la remesa en question de las leis socialas .... Es pas mòrt per festejar lo renha del fric. Es pas mòrt per la Franca, donc mas per l'idèa mai granda que va florir tant e mai dins los discorses sens jamai èstre volontada , que siague per un governament de senestra o de drecha, congrear un mirage, un oasis, en escamotant la luchar vertadièra de l'òme que sera onorat..
La Franca se clavara donc sus son imatge esquizofrenica, son doble lengatga.
Per far cort: Guy Môquet es mòrt per la França, donc per la libertat , donc per lo drech de parlar francés.
Mas nosautres Guy Möquet , nosautres que demoratz , serem dinhes de vosautres." Oui nous qui restons essayons d'être dignes". Avem comprès que nos cal aparar las libertats umanas, e de segur las pels pòbles miegjornals que donèron tant e mai entre la darrièra guèrra de 1939 1945, pel drech pichòt e fondamental de parlar la sia lenga sens amenaçar cap de libertat , levat la dels jacobins de constrenher los autres a asorar lors vièlhas lunas...

L'ostal nòstre de J Besson



La fotò aici dessus foguèt creada per un jove creador de l'escòla californiana .Es un fotògrafa que monta. Lo que viatja de longa per cercar, e trobar d'imatges, e d'agachs qu'avem pas ,que vesem pas . Aquela fotò foguèt prèsa entre dos viatges , quand venguèt se pausar en çò nòstre, a Sant Geniez d'Olt , entre dos exploracions, se me soveni plan , al Tibet e l'autre al nòrd del Niger. Norbert Fabre me faguèt don d'aquèla fotò remirabla per que retipa tant plan los ostals vièls d'en çò nòstre...

Ara Norbert faguèt una espausicion de sos òbras dins lo vilatge de Campanhac dins Avairon. Lo subjèct èra de representar lo monde de Joan Bodon escrivan major del sègle 20 e oblidat del sèu pòble , mas que compta de mai en mai , tant dins lo domèni occitan que dins l'art de l'escritura.

Me soi permès d'ajustar a la fotò una mena de comentari que retipa plan , me sembla la situacion del mièjorn. Pertot d'ostals per vendre. Una civilisacion qu'es a mand de disapareisser... E qu'aquesta fotò resuma plan en un clic d'un ulhaus...


L’ostal que soi nascut

L’ostal que soi nascut n’es pas ric ni paure ;

Nòu i avem espelit e nòu li podian claure,

E i avem pas patit, mai que dins un castel,

Los potons, l’aiga fresca e los pans d’al cantel.

Sai abia set frairons quand ièu sai arribèri ;

Podia ben , me dires , demora decont èri ?...

Aital rasona pas l’obrièr trabalhador,

E, per que Diéu o vòl, dins la nòstra Avaïron

Las nòras dels païsans , pilhièrs de las familhas,

Brèçon d’un même brèç quatre enfants e cinq filhas,

N’i a que van pus luenh , parli per a pùs près,

Volgen dire Mossurs , que n’auriàs pas lo prètz

Per donar des soldats al drapèus de la França

Viva lo Segala ! Viva la tèrra sansa

Que bèu pers sos enfants la rosada del cèl,

E lèva lo segal e lo froment rossèl !...

Viva los ostals plens de fraires e de sòrres

Desgordits , estirats e vèrts coma de pòrres

Que dormon sus la palha e creisson dins los camps !

Viva los ostals plens ! e viva los païsans !!…

« Que fa ‘qui mai, Catin ? ço fa lo paure paire ,

Sem paures , sem roïnats o s’en manca pas gaire,

E de dròlles totjorn !...A la bontat de Diéu !

I a quinze besengons que pièton dins lor nieu

Ambe lo bec dubèrt per prendre la becada…

E besenga jamai s’es pas desesperada,

E cap de besengons s’es pas acantelit… »

Oc Oc


de Justin Besson


Letra prefacia

Responsa a un aimable savent de Bordèus que crei pas a la durada de nostra vièlha lenga ni de nòstras vièlhas cresenças

O ! qun plaser m’a fach vòtra letra amarmida,

Monsur !- Rasonatz plan ; lo bonür de la vida

Se bonür sai avèm, es de se sovenir.

Per ieu- vièlh acabat,-soi encara neni,

Soi mainat de diès ans, dròle d’una vintena,

E puèi en debolsent, an per an , la centena,

Conti d’al brès a duèi , mos passes, un per un.

Mas vos, que revelhatz l’òme per li far lum,

Que li volètz dubrir, coma’n cèl plen d’estèlas,

Lo grand libre enlusit de dautrinas novèlas;

Vos que tant caminatz per butar lo progrès,

Amic, plan m’estonatz de presar tant bèl prètz

Los mases, los paisans, paure monde, pecaire !

Que datan de mila ans, o s’en manca pas gaire.

La nòstra fe ta plonda e tan fòrta nos dis

Que per fugir l’infern e monta al paradis,

Cal creire al Sauvador nascut dins un estable ;

Que tot ço qu’a ‘nsihat sa gleisa es veritable ;

Que nos cal confessar, communiar pel pus mens

A Pascas,- sens parlar dels autres sacraments.-

Aquela fe simplòta amb ço que presica,

Consi podètz, Monsur, ne fa cas una brica,

Per , tant aimablament, me dire de cantar ?

Sai que me pregatz pas aital per me vantar ?

Lo vièlh bon temps vos ris, lo paisan vos agrada,

E me cridatz, d’aval, de cantar mon aubada.

Canti ‘mai cantarai sens quitar pauc ni pron,

Mas cantari ma fe , n’emplirai mon libron,

Aquò se fa tot sol. N’ai pas mèsmes l’ideia

Que canti per mon Dieu, que canti per ma Gleisia,

Quant soi aqui, corbat sus mons vièlhs sovenirs,

E que finti passar las mamans, los nenis,

Los onclons, las tatas, los pepis, las miminas,

Soretas e batièrs, pastretas, pastorèls,

Camaradas, vesins, totes pichons e bels,

Paisan del Segala qu’ai viscut de lor vida !

Canti ‘mai cantarai, e mon arma ravida,

Mon arma tot’ entièra e mon cur tot entier.

Faron mos sovenirs musica sul papier.

Cantarai per cantar sens cap pus d’autra vista,

Sonqua que lo paisan que tòrna sus sa pista,

Lo paisan segali, l’enfant de l’Avairon,

Tròva, dempuèi lo brèç e lo coet del fogairon,

Dedins, fòra l’ostal, pels camps e pellas pradas,

Dins los randals que fan las combas solombradas,

Al rieu , al boscalhon, pertot, d’amont, d’aval,

Tan plan dins son repaus coma dins son travalh,

Per la nèu de l’ivern, per las flors de la prima,-

Dins totes sos camins, d’al fons dusca‘ la ima,-

Trova sa vièlha fe que canta a cada pas.

O Monsur, cresètz-me que vos mentissi pas :

La fe fa lo paisan, lo pren, lo ten, lo pòrta ;

Lo paisan sera mòrt quant la fe sera mòrta.-

O ! Mas morira pas, nòstra fe, n’ai pas paur.

Se Dius pòt demolir ço que los òmes fan,

Contra l’obra de Dieu l’òme perdra sa pena.

N’ai un brave tropèl, d’al Biau a la Serena,

De crestians d’ancian temps, de paisans d’autres còps,

Que porton lo camias, lo bonet, los esclòps,

Omes simples e francs coma de patriarcas,

Rudes travalhadors, bels e fòrts coma d’arcas,

Que vos assucarian un bieu d’un còp de ponh ;

Que dinan dins los camps e van bieure a la font ;

Que , randuts de travalh, van pas cercar ropilha,

Sens tener lo darrier dels paters de familha ;

Que fan benesir lors bieus e lors motons ;

Que quitan lor capèl plan bas davant la cros ;

Que per un sac d’escuchs mancarian pas la messa.
Se per cas un savent lor ven far la promessa

De lèu lor far lusir l’estèla del progrès

Li trovon d’un sol mot lo sicut a pus près

Que vòl dire : « Monsur contunhatz vòstra rota »

Non ! Non ! l’obra de dieu jamai non se debota :

Dieus nos gardara la fe dins los mases amic ;

L’ostal que soi nascut cambiara pas son sic,

E se mon arma ‘n ser, suvant que ne soi mèstra,

Lai torna , dins cent ans, fintar per la fenèstra ,

Veirai a mon fogairon même escach de paisans :

Al canton lo pipin, florat de pelses blancs,

Saura, coma ‘ncian temps, regalar las velhadas

Per de santas leiçons de contes habilhadas ;

A son costat veirai sautar , de dos en dos,

Sul ginolhs del papa sorètas e frairons

Que riran en crident : « A ! i ! la cabalèta ! »

Ausirai la maman , pecaire, a la cambrèta,

Brèça lo somilhon del darrier cachanieu

Del cant d’una cançon compausada per ieu…

E Puèi, sus aquèl front enlusit d’inocensa

Culis un potonèl, puèi dos… puèi recomenca

Sens bruch, polidament… puèi lo finta e se dis

Que los angèls amont rison d’al paradis

Al frairon que dormis, al neni que somèlha ;

Puèi la maman s’en torna al mièg de sa familha,

Lor crida la pregaria e cadun li respon ;

E puèi tot l’ostalat s’amaga din lo sòm.

O ! las nòstras mamans ! Aquò la Providenca !

mardi 28 août 2007





MUSICA



Musica: paraulas de Calelhon e musica de ieu vièlh Kromir

lundi 27 août 2007

Escotar mai de vin que d'aiga


Tres menetas pregavan a la procession que li avia aquel dimentge per demandar de plèja. La Flavia , engarrelejant de la camba drecha, disià :" Dieu nos dòna d'aiga ! Dieu nos dòna d'aiga!" La Rosalia que la seguia en garrelejant de camba esquèrra disia:" mesclada ambe de vin!" E la Balbina , en garrelejant de las doas cambas, se trigossavan en diguent: " Mai de vin que d'aiga! mai de vin que d'aiga!"

samedi 25 août 2007

una escritura en archipèl . F Gardy

Dins aqueste libre acabat d'estampar en 1992 edicion federop F.Gardy nos dis lo caminament de solitud de l'escrivan occitan, e mai quicòm de fòrça esmovent, sus la personalisacion de la lenga de cada 'e per cada' poèta occitan...

Aqueste gost necessaria per una escritura doas còps fondatriças- que son èstre coma sa perda - a de segur de veire ambe la dobla apartenéncia linguistica de la poësia occitana. Per dela los fondaments disglossicas , de fach, totas aquelas tapissarias poëticas se desplegan en contrapunt, mai o mens clarament assegurat d'una votz francesa : se sab pas tròp dins quna lenga, segond lo sicut , Nelli escrivia d'en primièr sos poèmas; se sab tanben que Manciet revirèt en francés( se se pòd parlar encara de reviradas) , la majora part de sos grands tèxts, coma Delavoët ( segond de segur una tradicion mistralenca plan enrasigada).
Quand
a Marcèla Delpastra , quitèt pas de far se respondre las doas lengas, unes còps al dintre d'una sola e meteissa òbra. Aquestes dialògs entretenguts , fachs d'escambis e de meses a distancia segond los moments e los tèxtes, nos apareisson coma d'unes perlongaments des tornats de la diglossia primièira : l'usatge possible del francés e son utilisacion efectiva al dedins de l'acte d'escritura determinon en retorn una poëtica que ne'n enregistra las consequéncias en prigondor.
Aquò's pas novèl, que tre la fin del sègle XVI los poetas occitans esperimentavan ja aquela esquinçada . Mas la qualitat del sentiment estacat al espetacle de la lenga amenaçada cambièt fòrça dins l'entre temps; aquela sentida s'aprigondèt e s'apasimèt, coma se de las resinhacions amolonadas podian fin finala sortir d'unes novèls continents. O de tot biais d'islas d'escrituras en deriva al travèrs de l'istòria de la lenga.
Entre l'impossible rapòrt a un monde que subreviu dins la lenga coma una memòria ara clavada( lo dialècte coma ligam al païs) e l'espetament infinit de mots, que l'òm recapta dins lor escampilhament mème, per lor estrangetat encara qualque part familhièra , cinquanta annadas de poësia occitana dison la finituda (e non la fin) d'una lenga longament somiada e esboçan un fum de (re) bastisons pròprias. Los mots son pròchas, concrets, cargats de lor pes de proximitat intimi , mas son tanben luonhtans , destacats , ja privats de sens quotidian e de legitimitat.
Las grandas construccions poëticas, d'un Manciet, d'una Delpastra, d'un Delavöet, d'un Nelli , d'un Max Roqueta( construccion en cava dins son sicut) : la longa quista del Maucòr de l'unicòrn es coma debanada a l'entorn d'una absencia dempuèi bel temps amadurada e aimada d'amor) son de ficcions linguisticas totalas ( coma se parlaria d'un spectacle total ), de derivas desacrencadas del concret onte la perda se fa recrompa definitiuva....

Pra quò los legissi e los compreni....Caldra un jorn que m'expliquèssètz cossi se fa que poguèsse los legir e los comprendre...

mercredi 22 août 2007

L'avenir de las bibliotècas e del libre


extrach de Telerama.... convèrsa de J Y Mollier Istòrian:
Fa qualquas annadas , totes pensavon que las bibliotècas èran a mand de clavar. Mas uèi òm ven dins la biblotèca per legir de libres , de jornals, per naviguar sus internet. .... Las enquistas darrièras mostran que mai de 17 millions de personas venon a las bibliotècas. Chiffre en creissença....(Espèr donc)
Lèu se podrem consultar de milliards de donadas.... Las bibliotècas devran de s'adaptar a la novèla demanda. La novèla bibliòteca d'Alexandria que durbiguèt las pòrtas fa cinq ans , foguèt concebuda coma una bibliotèca del sègle XXI. I trovem manuscriches orientals, libres estampats en arabi o en roman , mas tanben maites ordinators...
Deman podrem trabalhar de l'ostal... La darrièra granda bibliòteca virtuala es la de Google, que mantunas bibliotècas americanas e qualquas europencas s'i son juntandas.
J Y Mollier prêcha ambe JN Jeanneney per un moteur de recerca francés, ambe d'escambis entre las "grandas famillas de lengas" arabe, ispanicas eca...
Crenh que los païs rics - la França, lo ReialmeUnit -l'Alemanha, l'Espanha o l'Italia - esclafon los autres...
Uei se pòt numerisar un libre dins mens de 6 minutas.
Sem a la debuta de poder nos passejar ambe una bibliòteca virtuala dins la pòcha.. Que los cercaires an trobat una encra electronica que coblada ambe un nièra electronica es renovelabla de contunh.
Aquel sistèma permetra d'estampar segond los besonhs e las envejas e de se passejar onte que siague ambe l'equivalent d'una imensa bibliòtèca dins la pichòta pòcha de davant de la vesta. Es a dire que se ai besonh de La Quimèra de Bodon , la cerci , l'estampi , legissi lo tròç que vòl , puèi l'escafi , e aital de far e de tornar comencar sul pic ambe Tot la sable de la Mar de Roqueta per exemple... Ai pas pus besonh d'anar a la bibliòtèca , me sufis d'ètre religat ambe internet, e de crompar la maquina miracolosa que va mes costar la pel del detras.!!!

Dins un sègle es que i aura encara de libres?
Un sègle es una bona duradada d'espera per estudiar aquela question. Dins dètz o vingt ans , lo libre existira evidentament encara(?) . L'estampat faguèt recuòlar lo manuscrich e l' ecran plan fara recuòlar le libre de papèl. Mas ren nos dis que lo supòrt del libre sera l'ecran plan.
Los ingeniors del MIT faguèron aquesta responsa estonanta quand òm lor demandèt de que se pensavon del libre del còdex? Respondèron que se la causa èra inventada uèi , seria una descubèrta engenhala.
Alara l'avenir del libre es pas assegurat, praqu'ò los òmes devon contunahr de legir.
Probable que lo libre vendra de mai en mai car coma lo disc vinil ara ambe l'invencion del CD .
NDLR Los passatges en italica son de remarcas de ieu
Conclusion segonda: cal ja demandar de far numerisar totes los manuscriches occitans a comptar de las lengas dels trobadors, que coma son partits los jacobins se penson pas pus al patrimòni nacional que nosautres a la primièra camisa...

mardi 21 août 2007

de Enciclopedia universalis Clastra Pierre 1999


Histoire, culture et ethnocide
L’ethnocide, est-il admis, c’est la suppression des différences culturelles jugées inférieures et mauvaises, c’est la mise en œuvre d’un principe d’identification, d’un projet de réduction de l’Autre au même (l’Indien amazonien supprimé comme Autre et réduit au même comme citoyen brésilien). En d’autres termes, l’ethnocide aboutit à la dissolution du multiple dans l’Un. Qu’en est-il maintenant de l’État? Il est, par essence, la mise en jeu d’une force centripète, laquelle tend, lorsque les circonstances l’exigent, à écraser les forces centrifuges inverses. L’État se veut et se proclame le centre de la société, le tout du corps social, le maître absolu des divers organes de ce corps. On découvre ainsi, au cœur même de la substance de l’État, la puissance agissante de l’Un, la vocation de refus du multiple, la crainte et l’horreur de la différence. À ce niveau formel où nous nous situons actuellement, on constate que la pratique ethnocidaire et la machine étatique fonctionnent de la même manière et produisent les mêmes effets: sous les espèces de la civilisation occidentale ou de l’État se décèlent toujours la volonté de réduction de la différence et l’altérité, le sens et le goût de l’identique et de l’Un.
Quittant cet axe formel et en quelque sorte structuraliste pour aborder celui de la diachronie, de l’histoire concrète, considérons la culture française comme cas particulier de la culture occidentale, comme illustration exemplaire de l’esprit et du destin de l’Occident. Sa formation, enracinée dans un passé séculaire, apparaît strictement coextensible à l’expansion et au renforcement de l’appareil d’État, d’abord sous sa forme monarchique, ensuite sous sa forme républicaine. À chaque développement du pouvoir central correspond un déploiement accru du monde culturel. La culture française est une culture nationale, une culture du français. L’extension de l’autorité de l’État se traduit dans l’expansionnisme de la langue de l’État, le français. La nation peut se dire constituée, l’État se proclamer détenteur exclusif du pouvoir lorsque les gens sur qui s’exerce l’autorité de l’État parlent la même langue que lui. Ce processus d’intégration passe évidemment par la suppression des différences. C’est ainsi qu’à l’aurore de la nation française, lorsque la France n’était que la Franchimanie et son roi un pâle seigneur du nord de la Loire, la croisade des Albigeois s’abattit sur le sud pour en abolir la civilisation. L’extirpation de l’hérésie cathare, prétexte et moyen d’expansion pour la monarchie capétienne, traçant les limites presque définitives de la France, apparaît comme un cas pur d’ethnocide: la culture du Midi – religion, littérature, poésie – était irréversiblement condamnée, et les Languedociens devinrent sujets loyaux du roi de France.
La Révolution de 1789, en permettant le triomphe de l’esprit centraliste des Jacobins sur les tendances fédéralistes des Girondins, mena à son terme l’emprise politique de l’administration parisienne. Les provinces, comme unités territoriales, s’appuyaient chacune sur une ancienne réalité, homogène du point de vue culturel: langue, traditions politiques, etc. On leur substitua le découpage abstrait en départements, propre à briser toute référence aux particularismes locaux, et donc à faciliter partout la pénétration de l’autorité étatique. Ultime étape de ce mouvement par lequel les différences s’évanouissent l’une après l’autre devant la puissance de l’État: la IIIe République transforma définitivement les habitants de l’Hexagone en citoyens grâce à l’institution de l’école laïque, gratuite et obligatoire, puis du service militaire obligatoire. Ce qui subsistait d’existence autonome dans le monde provincial et rural y succomba. La francisation était accomplie, l’ethnocide consommé: langues traditionnelles traquées en tant que patois d’arriérés, vie villageoise ravalée au rang de spectacle folklorique destiné à la consommation des touristes, etc.

lundi 20 août 2007

ESCOTAR ESCOTAR ESCOTAR


Poësia de Max lafarga de Tèrras Mescladas 1986

Titolada Planh per Aishà

Sus lo tapis de nauta lana
Que teissères sul tech del vent
Al fons d'un ser que se debana
Tornàs montar los fials del temps

Temps de l'amor, temps de l'espèra
Roges camins dins de cèls vèrds
Casals prigonds rius a l'aurièra
Bonur que fialères arser.

vendredi 17 août 2007

Diversite culurelle a la française et mise a mort des langues regionales


le 14-08-2007 16:45 | émis par : CSA - Conseil Supérieur de l'Audiovisuel

catégorie : Autorités administratives indépendantes

thème : Actualités des médias / Parlement / Culture

zone : France

Audition devant la Commission des Affaires culturelles du Sénat, le 4 juillet 2007

Exraits principaux

Introduction
M. Jacques Valade, président, a tenu à souligner les liens étroits unissant traditionnellement la commission des affaires culturelles et le Conseil supérieur de l'audiovisuel. Il a rappelé que la commission considérait le CSA comme un partenaire de travail prioritaire et a souhaité le maintien de relations professionnelles cordiales et fructueuses........
Il a précisé que le travail accompli par le Conseil selon les principes fixés par la loi répondait à trois exigences : aller le plus vite possible, éviter la création de fractures géographiques et sociales et mettre les techniques au service des téléspectateurs et de la diversité des programmes.
Il a indiqué que le Conseil souhaitait répondre efficacement aux exigences des Français en matière audiovisuelle, ceux-ci aspirant légitimement à une meilleure qualité en matière d'images et de son, mais aussi et surtout à un nombre plus important de chaînes et à une meilleure qualité des programmes proposés.

Il a rappelé également l'attachement de l'autorité de régulation à la défense et à l'illustration de l'exception culturelle française. C'est quoi çà????
Il a enfin souligné la volonté du Conseil de prendre en compte les demandes sociales des Français tant en matière de développement durable ?que de la ????????diversite culturelle ??????????et sociale.
Evoquant la situation du paysage audiovisuel français, M. Michel Boyon a insisté sur la nécessité pour le CSA de maintenir un équilibre harmonieux entre les trois piliers du secteur que sont les entreprises du service public, les grands groupes privés, ainsi que la pléiade de petites et moyennes entreprises caractérisant le secteur de la production audiovisuelle.
Il a affirmé ainsi l'importance de garantir aux principaux groupes privés les moyens de faire face à la concurrence internationale et de préserver la vitalité des petites et moyennes entreprises du secteur, qui constituent un bassin d'emploi non négligeable.

Rappelant le caractère neutre, objectif et indépendant duCSA ndlrl'image qui accompagne , il a fait part de sa volonté de faire de celui-ci un espace de dialogue, de réflexion et d'innovation. Après avoir regretté la relative faiblesse de l'audiovisuel français en matière de réflexion prospective tant au niveau des entreprises qu'au niveau universitaire, il a annoncé le début imminent des travaux d'une commission de prospective ouverte à tous les membres du Conseil.

Un large débat s'est ensuite engagé. On peut toujours en parler. Je vous ecoute, je vous entends, on va faire quelquechose. On a echange. Des sons sont venus jusqu'à mes oreilles... Voir la phraseologie journalistique et diplomatique

Conclusion


En guise de conclusion, M. Michel Boyon a annoncé que le Conseil supérieur de l'audiovisuel, réuni en assemblée plénière le mardi 12 juin 2007, avait décidé de lancer un appel à candidatures pour la diffusion de services de télévision par voie hertzienne terrestre en mode numérique et en haute définition sur le multiplex R5 de la télévision numérique de terre. La ça rigole pas.
NDLR On prend les mêmes et on recommence. I a t-il une petite fenêtre pour es langues minorisées : non. C'est la mise à mòrt programmée.

mardi 14 août 2007

Tu que volias pas morir


Aqui avètz un pintradura de la Fany. Aici , dins occitania, se dis Fany per Françesca. Ela que pintra ambe los dèts s'es arengada un endrech sos la teulada. Pintra lo cèl , las nivols e quicòm mai somia de ren e de tot, de la vida que!
Quand i demandèri de me prestar una tela , per que siague mai polit, la me passèt sens reguitnar.
N'i a d'autras encara , de telas, mas sabi pas se las me voldrà prestar, que las aconsidèra coma sos nens.
Alara ieu en escambi, li jogi, mal , un tròç de boçin de merda de musica inacabada qu'ai compausada.
E me disi : diable baste que li agrade!
Aqui l'avètz . (paraulas de Joan Bodon de segur...)

jeudi 9 août 2007

Trabalhar mai per res


"Trabalhar pus per ganhar de clopinètas
Uèi es question que de trabalhar pus per ganhar pus. Vertat que i'a dins nòstre mièjorn , un fum de monde que palpa realament a pron pèna 1200 euro cada mès(qu'es a quicòm pròche lo salari median dins Occitania). Mantuns còps aquestes trabalhadors se creban mai de quarante cinq oras, amb dels patrons que raisvan de man d'obra asiatica. O dison que lo trabalh es tròp car ... Que caldra baissar lo cost del trabalh...
Aital lo governament va donar a cadun l'astrada de trabalhar pus per ganhar...... lo SMIC!!!
Libertat totala donc.
L'avenir reverta un monde sorne ont l'òme es esclau...
-------------------------------------------------------------------------------------------
A perpaus de l'avenir de l'occitan: veire las conclusions d'estudis savantassa UNESCO e autras.
esfòrçs mai importants , totas las lengas de França son condemnadas, e de segur l'occitan.
-------------------------------------------------------------------------------------------"

Fanny des Bènes...


Fany pintra ambe sos dets , dins lo membre denaut que s'arrenguèt , e que la fenèstra dubris grand sus l'ortalharia. Aqui un luòc de silenci emplenat de lum e de flors, ont tròba sas idèas de veire lo monde autrament. D'unes còps , se passan doas oras sens que l'ausiguèsse, coma se las pensadas alisavan la tela, lèugièras talas las patas de las tortoras sus la teulada...


La filha del miralh
Vaqui que lo ser a pintrat tas pòtas qu'a tos uèlhs de bruma s'avança lo ser Te sabiàs perduda filha del miralh quand l'ombra davala rasis los teulats Tos sens barbalhòls d'una ombra promesa polsavan encara jol vestit de nuèit Mas al remolin de tas cambas longas la carrièra sorna s'embriagava Que me prengue lèu l'anar de ta rauba al secret estranh de ta cramba clausa

Max Lafargue de A l'òrle del còr