dimanche 23 septembre 2007

12 septembre 1213Mureth 11 setembre 2001 New York




Nòstre 11 septembre 2001 foguèt le 12 septembre 1213. Lo malastre faguèt mai de 30 000 morts.
Aqui lo camin que lo Montfort prenguèt per trapar lo "ribersne" per prendre l'armada al revers. Es a dire lo caminòl de la pòrta de Sala.
Mas los racontes son diferents segond los contaires.
N'i a que disonPeire II ataquèt tot lo matin costat pòrta de Tolosa sens resulta, e qu'a miègjorn el se n'anèt minjar. Es alara que plan assabentat , que lo cavalièr Monfòrt causiguèt de far creire que fugissia, en nasejant la pòrta de Sala, mas puèi que tornèt davalar al nord en ribejant Garona, sul "ribersne" , amagat darièr las parets, attaquèt entre que lo rei d'Arago minjava, Monfort ensatjèt doas còps de convencer lo rei de daissar tombar lo comte de Tolosa...
Cò que mostra plan la valor d'aquel òme e lo sèu esperit chevaleresc ajudat per la gleisa que donèt totas las entresenhas per que lo baron ataqua al moment lo melhor per los crosats.
La gleisa donèt lo fuòc verd per tuar lo rei que praquò en 1212 liberèt Espanha de l'Islam.
- Dos cavalièrs crosats avian jurat de lo tuar avant la batalha .
- Una version anglesa dis que lo rei foguèt fach presonièr per lo cavalièr Barre , mas que los seus soldats lo tuèron coma apostat?
NDLR D'unes dison que quand lo Simon ausiguèt pas pus de bruch a miègjorn, totes se metèron de caval silenciosament , de crenher que l'enemic en trin de minjar poguèsse ausir , pròva qu'èra tot pròche , per dire que la batalha de la cavalaria se faguèt pas a 2,5 km de la citat, o coma es dich a Terrery ; mas mai pròche de la vila, pus lèu del costat de la gara.
Los grands chaples sul civils , se faguèron mai prèp de la Loge , sus l'actual Parc Jean Jaures et Clement Ader.
I tornarem .
Alèu

mardi 18 septembre 2007

CACA 40


Ara los medias françèses ensatjan de nos vendre une istòria tan bèla que lo paure Harry Potter pareis d'a fons voide d'imaginacion.
Nos dison, totes les saventasses françès de las cadenas nacionalas , que la banca es en crisi per causa que d'americans podon plus pagar las mensualitats del prèts de la crompa de l'ostal o del lotjament . Aital las bancas podon pas pus prestar d'argent e que tot aquò fa una depression del mercat de l'actionariat e dels golden boys...
mas rasseguratz vos ; quand lo privat se caga dessus , l'Estat es a dire nos sem sonats per netejar.
E cada còp que ne'n parla , ti van ambe de consideracions estranjas , coma que lo mercat a besonh de fisança , que lo mercat es frèule ....
La vertat pareis tot autre , n''ai legida u boçin dins lo corrièr dels legidors d'un grand setmanièr sonat Telerama.
Lo tipe dis que i a; a quicòm pròche 600 000 personas als "states" (les USA)
que podon pus pagar. Oc . An comprat los paures; d'ostals per 200 000 dollards e dusca 'ra lo ben prenia de la valor , coma aici , es a dire qu'un ostal pagat 200 000 valia al cap de l'annada 250 000 dolards.
Per malastre tot aquò se capvirèt. Al cap de l'annada l'ostal ne'n valia pas gaire pus que 180 000 dolards , e 150 000 l'an d'aprèp.. E lo tipe podia pas pus esperar de revendre lo ben ambe un benefici.
Cò que fa que de monde se retrobèt encadenat a pagar un prètz que podian pas pus assegurar mantunas annadas, qu'avia crompat per vendre al pus lèu.
Del còp las bancas se son trobadas ambe un fum de praticas aroïnadas , e a mand de far quincanèla.
Aqui per la version oficiala.
Mas la version oficiala ten pas.
De fach 600 000 tipes que podon pas pagar800 dollards per mes, fan pas pus que
600 000*800= 480 000 000 dollards çò que representan pas la mitat del cost jornalièr de la guèrra d'Iraq.
Mas i a encara melhor coma argument.
Lo legidor de Telerama soslinha ambe sapiença que la creissença e l'avenir del monde pòd pas repausar sus las espatlas de 600 000 paures bogres. Vertat que seria si que non de la scienca ficcion.
E donc que los jornalistes françèses son encara mai colhas qu'om podian crenhe , d'aver engolat aquela falordisa.
Donc merce al legidor de Telerama d' esclairar lo camin e de far lo trabalh dels jornalistas françèses.

samedi 15 septembre 2007

Lo patrimòni


Lèu se dubrira lo festenal d'Occitania per mai d'un mes que durara.
Ai notat qualquas jornadas fòrça interessantas que m'agrada , mas n'i aura per totes... E per ièu.
S'agis de conferençias de musicas e de poésias...
-la cançon de la crosada lo 26 de setembre
-la de Rotland lo 29 de setembre
-la de Santa Fe lo 3 d'octobre
- la d'Antiòcha lo 6 d'octobre
- La Granda fèsta dels Trobadors lo 26 d'octobre
De que s'emplenar los uèlhs e las aurèlhas...

dimanche 9 septembre 2007

Carrièra Malcosinat. Festenal d'Occitania


l'Ostal d'Occitania s'amaga al fons d'una cort , vaissèl tot nòu , remetut ambe las claus pel conse de la vila , en se diguent que la ciutat , la region e lo despartiment s'èran vertadièrament viudat los tudèls, per aplèchar un vaissèl tant bèl. Lo batèu es a l'ancòra, mas al fons d'un pòrt , d'un quai oblidat prep d'un talh de reparacion.
La nef amenaça de perir que pren l'aiga de tots costats. La lenga s'en va de pertot. La lenga e l'aiga çò mèsme.
Pièger que quand la parla , i a totjorn degun per te dire d'onte ven aquela lenga que parlas tu e que te ven drechament de la grand, mas d'una aurèlha cansada que se sab pus se la somia o se la parla encara sens l'escaraunhar. La fisença , totjorn la fisança, e l'espèr .
Lo capitani dobta encara dels òmes. Benlèu que se crenh l'agach veirinos de la policia, o la malvolença dels òmes.
Lo batèu tremola sus una aiga de plaser o de paur.
Sabi pas pus, mas mostra del dèt guinhos lo cap, lo mes del festenal occitan , que se debanara ambe l'ajuda afogada dels benevòlas. Lo batèu va embarcar qualques marins de mai e espèrem totis que lo viatge lo faran trobar do monde , dusca l'el dorador, es a dire l'aur de la lenga adormida.

samedi 8 septembre 2007

Dins l'esperit de S King



Maria l’enfugida…

Maria gaitava lo ridèl que tremolava . Lo ridèl se trufava d’ela, fasia coma se una onda de plaser li corissia sus la pèl. Lo ridèl frenissava de tot lo long. Maria pensèt que la pòrta d’intrada èra demorada dubèrta.

Vertat que la pòrta demorava dubèrta a mai que volguèsse la barrar. Calia la butar fòrt d’un còp sec, lo ser. Quand oblidava pas de la clavar, la Maria o que ne patissia a l’idèa de dabalar tres estatges per fa un torn de clau, per ren, que la sarralha marchava pas pus dempuèi de lunas. Que d’unes còps a la Maria i arribava pas de la clavar la pòrta pesuga , o alara doblidar, que semblava vièlha de mila ans, e Maria i fasia de totas sas fòrças, levat quand li semblava d’ausir un eissam li vonvonèjar dins las aurèlhas…

E Maria se doblidava la pòrta, e tot çò qu’i avia darrièr la pòrta, la carrièra , lo monde que passava de longa los jorns de mercat , o de protèsta, sens levar lo cap …Maria se clinèt per gaitar contra la vitra pegosa . Vejèt d’en primièr la vesina que rabalava la pobèla de fèrre, sul trepador . Cò que fasia un escraïnament del diable. Quna cabèca quand même, se diguèt, de pas portar un sac jaune de plastica coma totes fasian.

Subte pausèt la taça de cafè que li cremava los dèts, e tornamai virèt sos uèlhs crevats de lassièra , rogits per la vèlha , las cachavièlas , la manca de sòm. Sosquèt que los uèlhs li cremavan tanben. Era curios que los uèlhs li cremavan. Per de que los uèhs li cremavan ? I avia pas l’ombra de la pus pichona rason . Avia los uèlhs lindes de las femnas de la sia raça, coma de la sia maire, jamai ne s’èra trapat de mal de pus luenh que se remembrèsse .Era aital.

Mancar de la setmana de Ranguèlh onte èra demorèt mièja viuda e nusa e mal , mas per causa dels còps de ponhs e de pès recebuts pèl pitre, pèl ventre. Que son còrs blu , sos uèlhs clavats e uflas que rajavan la misèria , e la sia vessia , coma un sac malformat que quitèt d'alargar, levat en daissant escapar un fial de sang e d’imor rosanèl, tal la flor de mèl de cacièrs , quand s’agota sens fins .

Lo personal de l’espital la renguèt sul pic dins la categoria dels miraculats de l’autorota, o de las catastròfas naturalas . Maria parlèt pas. Jamai diguèt consi Joan Garrit s’i prenia per la far udolar , escupir de las dents… Que lo Joan Garrit trapèt son mestièr en Argeria . Que coma aimava d’o dire, se conflava de far cantar las quitas peiras.

A mai mancava pas pus que la dolor dins l’espatla , la fractura que li dolia quant lo temps cambiava…D’i pensar , la dolor li venguèt...La radiò sul mòble bas mormolhejava ; de la publicitat e de musicas ressas, ausiguèt Aznavour cantar « Ieu vos parli d'un temps que los mens de vingt ans o podon pas coneisser... Monmartre d'aqueste temps acrencava los lilas dusca jos las fenèstras.......L» Puèi Joe Dassin cantèt : « Los Camps Eliseas, Sul Camp Elisea , sul camp Elisèa ,a miègjorn a mieja nuèch » e tornamai gisclèt lo fùm de la foira intestinala de las publicitats.

« ambe Destop tot netejèt d’un còp ! »

Estranja las ligasons entre las idèas… Consi l’esperit se pòd mudar cambiadis. Pel còp se sovenguèt que los cagadors se viudavan mal, aici onte èra, al cap del corredor , los cagadors s’emplenavan de merda e degun s’en trachavan. Degun es a dire qualques tres logataris qu’estajavan aici. Un pintre als uèlhs falords que marchava d’al rebors, que se levava la nuèch e dormissia tot lo jorn. Los uèlhs esbrilhaudents qu’anava la nuèch tal una trèva , que davalava coma un singlard los escalièrs claufit de pissa vièlha e de susor. Los sonavan La Banca , de son nom vertadièr Bancarel…Alara qu’avia pas sonque un fifrelin. Manjava las escobilhas dins la carrièra davant lo passatge dels pobelaires. Li parlèt pas jamai. I avia encara un vièlha al segond estatge. Maria l’avia pas jamais viste . Que i avia pas sonque que las femnas de l’ajuda sociala que venia per li parla, la lavar , la cambiar . La paura qu’avia los tudèls sensibles.

E demorava un darrièr logatari que la Maria visquèt pas jamai.

Maria repotegava pas même quand li calia sautar los ribatèls de pissa, entre las emprentas de vomit , que totes las generacions d’aujòls avian daissat darrièr elses coma de bèstias ferunas.
Mas que s'en chautava , que lo sol que compatava èra lo Joan Garrit...



vendredi 7 septembre 2007

copa del monde del rudbi o volem viure al païs


Oc es per vendre . Era ja lo sicut quand Roqueta Ives ne parlèt en 1965 dins una de las rubricas de Viure. R Lafont n'en parlèt tanplan mantuns còps .
Vertat que l'activitat economica de l'Occitania repausa mai que mai sul torisme. Aquò's fòrça intéressant de veire. Quantas de fabricas de totas menas se clavèron dins nòstre miègjorn. Mas a l'epòca Roqueta e Lafont podian comparar ambe una França del nòrd poderosa e rica de totas menas d'industrias.
Me soveni alara que los joves (que n'èri un de brave piotas) devian "montar" trabalhar a Paris , Sochaux; que! cap al nòrd. E nos disian :"cal causir lo solèlh o lo bistèc" "podètz pas tot capitar, mancaria pas qu'aquò; lo burre e l'argent del burre !! . Lo discors èra sostengut per de quitis sindicalistas franchouillards que nos butavan de prendre las "valdòches". Uèi, levat lo torisme , tot es clavat , demòra Tolosa e Airbus, l'industria de Tarbes es jos perfusion, la de l'aluminiòm es decapitada. Lacq existi pas pus , Boussens crèba da passèt. Sufis que de soscar mens d'una segonda per se remebrar de las activitats del sèu vilatge , del sèu ròdol. A cò de mèu i avia unas fabrica de descas partida al Portugal, uns fabricas de tissatge , clavadas, 13 fustalhièrs ne'n demòra tres. Uèi i a l'ostal de retirada!
A Milhau10000 emplegadas pel gant uèi ont son e Castres e Mazamet
Resta donc Airbus mas lo demontatge es entamenat. Deman Cap a la China ,non?
Resta donc le Torisme (cal metre la majuscula) e los services, subretot los de las personas vièlhas,dels retirats eco. Aprèp la prima al matage de las vacas, vaiqui que manquam de lach, aprèp la prima a l'erma vaiqui que manquam de blat. Pels òmes es çò mèsme, aprep la clavada de las escòlas d'infirmièras vaqui que ne'n manquon de personal per sonhar , aprep la prima a l'arencatge de la vinha , de segur que lo vin va nos faltar.
Aici un jove que contunha aprèp lo bac dèu gairben tot còp "montar" a Paris , Londre, ...
Aladonc los poders de drecha e de senestra s'enganan totes sens veire l'avenir , sens lo veire mai que nosautres , mens que nosautres qu'auriam benlèu un demai de sapienca o de necitge . Aviam un sistèma de santat que fa enveja ara als Anglès , un sistèma electric que marchava ambe un qwo lo mens car d'Europa (levat lo norvegian). van tot sacar.
E totes los que cocoriquejavan, dèuron de s'acostumar lèu lèu a la manca de F. Lo F de França va èstre levat de totis los noms d'entrepresas e de totas aquelas menas de servicis publics que semblavan lo ciment de la "nacion" e que ne'n rasseguravan mai d'unes. Aquò's tot un monde que se demesis mai que lèu, que diran los orfanèls , que se son daissar trapar per d'ideals republicans falordièrs , l'egalitat dels drèches e de devers qu'existisson pas pus, s'existissèt un còp.
Aital se verifica la paraula profetica de Lafont , la França tardera pas de monedejar l'Occitania, a l'Euròpa tota. Tot aquò se debana ara. Lo miègjorn bronze cuòls de l'Euròpa, i sèm .
Al revers çò que Lafont e Roqueta avian pas capitat d'amaginar , aquò's qu' ambe la mondialisacion, la França tota seria malauta Renault , Peugeot , Moulinex , la siderurgia esclafada, la construccion navala tot s'en va , e tot es per partir. La seguida de las clavaduras es inacababla...
Es per aquò que cal escotar tornamai escotar Jospin dire un jor que "l'Estat a pas per vodacion de se trachar de la gestion de l'entrepresa. Alara que venia de donar dos milliard de subvencion a Michelin e que meissonava l'annada seguissanta 10000 supression d'emplècs...
Tanben , aital nos demora lo rudbi. La còla occitana va ensatjar d'aparar lo gal françès , coma lo Creòla o far per lo fotebal o l'atletisme, l'ovalie es festejada, mème França Kultur se tracha de rudbi e de corrida , pr' quò sens jamai dire lo mot occitan. D'unes còps dis lo mot Corse , Basc, Catalan , Breton Alsacian, mas Occitan jamai...

Alara es que tot aquò reverta pas un pauc lo darrièr jòc??? Es bon de tornar legir J Bodon.

jeudi 6 septembre 2007

La Communa en Occitania extrache de Viure


1871 La Communa en Occitania.

1-1871 1971 Cambiar la vida.

A Marselha del 23 de març al 4 d'abril ; a Tolosa del 24 al 27 de Març , a Narbona del 24 al 31, s'es pogut creire que s'anavan cambiar la vida.
Lo pòble en armas; las femnas pels carrièras a costat dels òmes; dels soldats que meton la crotz en l'èr, fan presonièrs sos oficièrs, passan de longa e de pertot del costat de la revolucion; los borgeses que s'amagan, los clericals tanben ; darrèr las barricadas, los paures jos lo drapèl roge: tot es possible en aquela fin de març de 1871 ; se los republicans socialistas de Cèta, de Besièrs , de Perpinhan se meton en movement coma o venon dire a Narbona , se Lion , Saint Etienne , le Creusot tenon, se Paris ten , mai que mai.
La Comuna , proclamada a Paris , de fach , lo 18 de març, es compresa , aici coma lo començament de quicòm. Saber de que , aquò 's un autre afar. A Marselha dins los mitans proletaris , mai que mai , de l'Internacionala, se desvelopan dempuèi 1864 d'idéas socialistas . Bastelica , l'animator de l'Associacion Internacionala dels Trabalhaires a Marselha es l'amic de Bakonin. EN 1867 e en 1868 las minas de la region an conegudas una ondada de caumas: Fuvèu , Greasa , Gardana, Auriòl, La Bolhadissa. Mas los òmes que , tanlèu levat lo drapèu roge e decretada l'autonomia comunala e sa solidaritat ambe Paris , deuran , abans que tot , organisar la resisténcia armada , aparar çò qu'es aquesit, s'ocupar a durar , an pas agut léser de pausar, negre sus blanc, per de que se batian , d'establir un programa, de pausar d'actes mai clarament revolucionaris que son quite joslevament....
De seguir çò que nos espera

mardi 4 septembre 2007

Jasmin Boè l'escumenjat ?

Qual escrivèt:" la pichona patria es bien avant la granda"
Qual tornèt trovar una escritura per una lenga que degun o sabia pas pus legir?
De que respondre aital a z'un deputat ministre , (sonat Mr Dumon) que venia simplament de dire coma president de la Societat d'Agricultura des Scienças e des Arts en 1837 : Mais cette langue doit-elle vivre? Sera t-elle parlée par notre postérité aussi longtemps qu'elle le fut par nos pères ? Je ne l'espère pas , ou plutôt , si j'ose dire toute ma pensée, je ne le souhaite même pas."
E Jasmin trempèt sa pluma de vinagra e escriguèt:
Atal sarà, Moussu , d'aquèlo ensourcilhayro,
D'aquèlo lengo muzicayro,
Nostre segoungo may (maire). De sabens francimans
La coundannon à mort , dezenpuèy tres cent ans;
Taplà biù, saquèlà; taplà sous mots brounzinon.
Chez elo , las sazous passon , sonon , tindinon;
Et cent milo milès enquèro y passaran,
Sounaran, et tindinaran!"

Qual sonque legigèt pas lo poèma que li envejèt un poèta jova e desconegut que se sonava Mistral. Qual diguèt a Roumanille que li dubrissia la pòrta del Felibritge:
" qual sètz vos ?
- un dels vòstres remiradors , Josèf Roumanille (alara vièlh de trenta ans).
- Roumanille , me soveni d'aquel nom, mas cresiai que foguèsse lo d'un autor mòrt.
-Mossur , vesètz tornèt l'autre, ufanos , soi encara pron jove per escriure vòstra epitafa!"

Qual diguèt a un companh que partava per la provença a una amassada del Felibritge:
" puisque vous allez a Arles , dites leur qu'ils auront beau se reunir quarante et cent jamais ils ne feront le bruit que j'ai fait tout seul"
Era vertat Jasmin trapèt mai de monde que quin que siague. Pertot en Occitania , mas tanben en França, recebut pels reis , pels emperadors. Jasmin amassèt de millions de francs pels paures que o lo cal plan dire Jasmin fasia la caritat totjorn e pertot , e jamai quitèt son travalh de cofaire , per que sortissia del pòble e s'aimava mai que tot la poësia e se ganhava millions , jamais volguèt pas daissar tombar lo mestièr primièr.
Qu'òm imagina la glòria d'un tal òme , per tot recebut coma un prince , tradusit en angles , en alemand pertot, vesitat per Chateaubriand , Sainte Beuve , Nodier , Lamartine ; Litz cubèrt d'estrenas e d'argent sens ne servar ren per el. Un sant que!
Jasmin uèi seria una meteòrita .
Orgulhos Jasmin , qu'oblidèt pas jamai los amics , e que reneguèt jamai un dels sèus verses mème quand riscavan plan de desagradar.
Jasmin aimia de rire , de minjar , de cantar e d'escriure e dire sos poèmas a mai de cantar.
Tot, un òme viudant , tot, levat, un esclau de la mòda parisenca, tot levat una oèlha al servicis dels poderos ? Coma d'unes geloses lo pintrèron. Se sietèt un jorn, una minuta , sul tròna de l'emperador que lo gaitèt far estomacat...
Mistral a quarante ans venguèt a Agen e parlèt del davancièr glòrios per l'inauguracion de l'estatua:

Pèr la nacioun et pèr li fraire
Que reston a l'oustau e que menon l'araire
E parlon voulountous la lengo dou terraire,
Es un triounfle aqueste jour
Vaqui , perqué ièu , de Prouvenço,
Vène di Prouvençau paga la redevènço
Al grand trobaire ou Miejour.

Cossi se fa qu'avem oblidat aital lo grand , lo gigant Jasmin? Qual podria respondre a la question?

dimanche 2 septembre 2007

talvera occitana e resistencia

De Joan Bodon....

Aquel jorn sabi que vendrà

Aquel jorn, sabi que vendrà,
E benlèu dins qualquas annadas.
Escotatz-me plan camaradas:
Aquel jorn , sabi que vendrà.

Aquel jorn, totes los amics,
Anarem beure de vin roge
E menarem tant de reboge
Que ne serem estabordits.

Los drollons nos agacharàn
Galoparàn per las carrièras
Aquò serà tota una fièra,
Las dròllas nos caressaràn.

Per alucar los fenestrets
Ne montarà mai d'una còla
Tornejarem en farandòla
Los sarrarem ferme los dets.

Cantarem las nòstras cançons
Las cançons que cantan pas ara,
Retronira dins la nuèch clara
La jòia dels trabalhadors.

Aquel jorn , sabi que vendrà,
E benlèu disn qualquas annadas.
Escotatz-me plan camaradas:
Aquel jorn sabi que vendrà.

samedi 1 septembre 2007

Encara aqueste matin....


França Kultura interwievèt aqueste matin Gibertò Gil lo ministre de la cultura e cantaire mondialament conegut del Brasil.

Coma totjorn , lo jornaliste , que se produsis lo dissabte e que ten un solide accent del Clapas li demandèt , çò que fasia el per aparar la diversitat culturala contra los missants anglò-americans.
Gibertò Gil li respondèt que fasia ren tant que la dicha cultura americana amenaçava pas res , dels interests del seu païs.
Lo jornaliste ne'n demorèt sens votz. Gibertò Gil ajustèt que per el l'accès a la cultura devria èstre a gratis, qu'avia abandonat los dreches de cèrtas cançons sul net, e que la Connectica novèla mancaria pas de metre en ligason l'òme del Gabon e lo del seu païs.
L'autre capitèt pas.
Coma i demandava consi se trachava de las sias minoritats , lo ministre i diguèt que fasia tot son possible per salvar las lengas minoritarias. Que la diversitat culturala èra l'avenir de l'umanitat.
Lo jornaliste bufèt.
Ane , volètz vos rire un pauc, escrivètz li per li parlar de las lengas minoritarias de França, de segur n'a pas cap ausit parlar. ..
L'Alam