mardi 30 octobre 2007

La bestia negra


Quand èri jove trabalhavi ambe lo paire. O lo grand. Dins las vinhas. Que me donava cinq sous per arrencar l'erba entre las rengadas. Lo grand se mesfisava de ieu. Disia qu'èra tròp jove per o far. Crenha qu'escagassèsse pas un pè. Que per el lo vin èra la vida. La sia vida. Que ne'n bevia quatre litres per jorn , del sang vinassos vertadièr de las sias trelhas.
Me soveni de l'estiu caloros , e de la montada cap a la Punta d'Agach, una vinha que senhorejava al dessus de Milhau . I avia enla de perseguièrs , d'ametlièrs , e lo remembre d' una montanha d'amètlas al mitan d'un membre al dessus del truèlh.
Pepe m'aimava de son biais. Mas cresiai plan qu'aimava melhor la sia vinha que pissava dos mille cent litres de vin a nou grads que podian pas far de mal a degun.
La grand o vesia pas del meteis biais . Trobava que lo vin li fasia de mal al pepin.
L'estiu; plovian las estèlas, la nuèch ; las escarabats lo jorn, e encara las beluguetas que capitavi pas de ne trapar una , mèsme se s'en vesia de pertot pel sòl.
Perseguièrs , ametlièrs , rasims blancs o roges . Las fruches dançavan davant los uèlhs estabosits.
Que d'unes còps i manjavan la familha , totis , amassats dusca'l ser, e las cançons a la fin . Que lo pepin cantava "lo temps de la cerièras" e lo paire , "lo gris que se pren dins los dets e que rotlan". Totes cridavan , cantavan , reprenian de cor lo repic a plena garganta, e los quites aucèls reprenian tanben.
Sovenirs doblidats a la pòrta del vièlhum; al moment qu'i pensem pas pus.
Que tot moris pas. Se pòd pas. Tot soris tornamai. La vida a la fòrma d'un ceucle. Un jorn que passavi a Milhau , i tornèri montar ailamont. La Punta d'Agach es venguda lo paradis de los que volan ambe d' ala leugièra de plastica. Exactament la sentida qu'aviai antan de me sarrar del paradis . Levat qu'aviai pas besonh d'alas de quala mena que siagan per trobar qu'aquela montanha revertava l'Olimpe, per la bona rason que los òmes s'i sarravan dels dieus .
Dieu faguèt la montanha per aquò.
Qu'un bufador praqu`ò! Dins lo mèu sovenir la costa me pareissia mai longa , mas lo penjal mens redde. De fach trobèri al revers que lo camin èra cort e lo penjal ponchut.
Quand lo grand moriguèt , la vinha foguèt venduda ambe lo mas. Venguèt un ostal de vacanças ambe son òrt crebat en piscina coma canta Marty .
A l'epòca tota la familha trobèt que calia èstre falord per esperar quicòm d' aquela terra reborssièra.
Capitèri pas de reconeisser quicòm de las jovas annadas. Tot èra cambiat. Levat un persegièr malauta qu'espiguèri un brave momenton. Davant de trapar sa persegua pichona, la darrièra , sai que mespresada e oblidada al cap d'una branca seca, frucha que m'engolèri sens vergonha , coma s' èra mèuna. Que trobèri mèuna.
Lo chuc me degolinèt sus las brègas . Mentre que los sovenirs tornavan d'amassa. Los remembres se ramassan ambe la palla , los remembres e los regrets tanben çò que dis una cançon anciana .
Se i a un cèl , un dieu me soi demandat çò que ne pensava lo papet. Una vinha de vacança. Una vinha de faineants , mòrta , oblidada. Una sembla vinha qu'avia asaigada el ; cada milimètre ambe la suzor.
De que vòl que s'en pense lo Diu poderos que gaita los nòstres patiras? De segur qu'avia plan rason de nos levar lo paradis.
Mas diga me per que gaitaria los nòstres patirasses?

dimanche 7 octobre 2007

L'Istòria mas quala istòria? La nòstra. J F Gareyte

Joan Françès Gareyte, Joan Duvernoy, Gerard Gouiran, Jòrdi Passerat son los nòstres cavalièrs del sègle vint e un. Los Don Quichotte occitanistas que tornan metre las causas coma cal. Benlèu que confli diran d'unes! Se batre uèi mas per de que ? Se batre es bèl, qu'avèm l'esquina a la paret , se batre per l'onur, mas se batre sol quand om ten la rason per se , e que la mòda , las votz nombrosas , dison totas, que l'ora es passada , que tot aquò es pas que de l'istòria anciana, polida , sai que , mas anciana; que l'engenh françés es tant naut, prigond , saberut, sabètz , los que dison en se trufant : " vosautres los occitans... Mas de qu'es aquela Occitania al juste?
Al juste , cal començar per dobrir las aurèlhas, que los nòstres cavalièrs nos'n aprènon d'unas que nos cambian l'agach e l'asuèlh. Tot l'agach qu'òm pòrta aprèp sus l'istòria "comuna" exagonala que nos an ressegat de longa, tre l'escòla mairala es cambiada. Tot sembla fals.
Que nosautres , occitans , que fasèm totjorn una mèna de complexa quand se parlèt del nòstre passat , de las nòstras batalhas perdudas, de las roïnas pichonas de quauqua ren que devian pas èstre tant grand qu'aquò. De la nòstra lenga qu'èra pas tant granda qu'aqu'ò, ela tanben que los òmes la daissèron e la daissan encara uèi, sens veire que nos escanan dempuèi mil ans.
Ieu que me tròbi dins la classa de l'occitaniste mejan, garrèl de la lenga, cresiai que lo cavalièr françès èra mai fòrt militarament , mai organisat, mens gulard, pus valent que lo del miègjorn! Me fasiai una rason!
L'istòria m'aprenguèt Tartarin , dins nautres , de Gascons gulardas , d'Auvernhat radin de Marselheses faineants. Te, n'ia gaire èri segur que lo catarisme èra pas qu'una espècia de prurit lèugièr, un falorditge dangeiros que finiguèt per costar mai que car.
Cresiai, encara, que Rotland ambe sa Durandal èra plan lo personatge central de tot lo roman epica que faltava crudèlament als paures , trobadors, rimaires de bona mèna cèrta , mas vertadièrament pichònets a l'auçada de l'agach de la grandor ufanosa del Franc tre que s'agissia de parla seriosament de roman epica. E m'enganavi dusca'l coide
La vertat es mai complexa. Endacòm mai . E.... Mas tot çò que sabiai es pauc o pron fals.
Aièr dissabte , lo Joan Françès Gareyte acabèt per ieu de debordelar d'a fons a cima lo castèl messorgier que la gleisa papala ambe sos monges; e la reialtat françèsa, puèi la republica de Jules Ferry an sapiençament construsit a l'entorn de l'istòria parisenca dempuèi l'an mil.
A Jerusalem l'armada en nombre, d'en primièr èra occitana. La conquista èra d'en primièr occitana. Raymond IV foguèt lo grand òme d'aquesta guèrra. Qual lo dis ? Mas l'enemic ...lo Musulman?
I avia tanben de Bretons , de Bascs , que l'istòria françesa oblid .
Joan Françès Gareyte destrusis la sapienta bastison d'un miti : qu'avem jos los uèlhs l'eisemple lo mai fòrt de falsificacion istorica que se poguèsse trobar.
Cadun sab que los negationistas son de paures falords , mas qual pòd èstre segur que dins un o dos sègles seran pas elses qu'escririan l'istòria de lor biais messorgièr.
Avem jos los uèlhs çò que pòd produsir un sistèm etatic centralisat , ambe l'ajuda d'una religion fanatica , quand s'agis de revirar l'istòria de son costat.
França maire de la gleisa o comprèni ara per que.
Mon dieu regarda pas los pecats de ta gleisa mas la fe de tos evesques compreni ara per que...
Ren que per aquò devem lutchar per que la vertat se fagua.
Quand al trabalh de Joan Francès Gareyte, direm que trespassa l'imaginacion. Siès ans de recerca sens relambi. 600 paginas . Auria capitat de trobar los dos tèrcs del manuscrich. Una quista que passa per l'Espanha. Curios totjorn a l'estrangièr son los tròçes de la nòstra istòria.
Om dirai que i a agut la volontat prigonda , acarnassida de nos levar lo pus pichon sovenir de la nostra grandor.
Milantas merces a Mossur Gareyte per sa presentacion afogada. Om seria demòra ambe el mai de temps encara per l'escotar. Es sus elses los istorians que repausa l'avenir; que nos torna nostre passat vestit de dinhitat, d'onor de la beltat de la nòstra istòria e que ara se pòd pas mascanhar.
Merce al festenal d'Occitania de nos donar d'escotar tot aquò.

vendredi 5 octobre 2007

Vergonha vergonha vergonha. Testes ADN



Aqueste païs,
l'Occitania , lo nòstre , lo qu'a pas sonque un nom dins los libres d'escòla, reverta la vièlha femna , que se vei , maridada ambe , un vièlh ivronha que repapiaria de mai en mai, al sèr de la vida. Se son coneguts fa bel briu, , mas la nuèch de nòça foguèt tròp corta... ela prenguèt de còps nombroses sens tròp repotegar. Quantes de còps se retrobèt ensanhosida? E l'amor passèt per venir indiferencia e mesprès.
Savèm que i a totjorn dins França dos menas de discorses. Esquizofrenicas que. La drècha linda ; clara , facha , pastada , de Darwinisme , lo mai fòrt dèu ganhar , lo mai fòrt dèu comandar e subretot èstre pagat , per l'argent (panat) que nos presta en escambi d'un cèrt trabalh. Trabalh que segond las darrièras novèlas es pas sufisant , que s'afortisse se que non se'n anira mai luenh dins de païs mitats crebats de talent. Que o cal dire: sem totis, als uèlhs dels borsicotaires, de la mena dels faineants.
Vergonha
A senestra , n'an la lagrèma cocardièra , 1789, 1793, une lenga , una religion , una escòla.
Aqu'ò empècha pas la drecha coma la senestra a la sortida de la guèrra de 1940 1945 de tapar fòrt sus los païs colonisats qu'ensatjavan de se tirar de pels passes.
Uèi la França fa un pas de mai. Va ficar lo monde per l'ADN!!!!
Sabi pas s'Hitler o auria fach.
E los nautres pichòts rabala-mèca gausan de testar los òmes , los enfants , las femnas per saber se un paure bogre que ven aici trabalhar pòd trobar la sia familha , quand aura fenit de se crevar la coèna per una paga de misèria.
vergonha e re vergonha.
Non, nosautres podem pas pus demòrar d'aquesta païs que se confla dels dreches de l'òme e que lor empèga als emigrats una etiqueta en forma d'estela jauna, alara que renegar de lo far pel quite espic de milh transgenica que va nos enverinar .
Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha Vergonha

jeudi 4 octobre 2007

Sebastòpòl


Agachatz coma cal. Soi lo grand sus la fotò , vesètz , lo despenja cambajon ambe la testa clinada sus l'espatla. Oc es ieu que soris soscaire en agachant l'objectiu. Totjorn m'an dich totis e totas que fasia pas que somia , coma un caval magra, una oelha que l'erba li auria conflada lo ventre, soscaire tanben coma las femnas de 1914 1918, dels òmes de la fòtò, que s'amagavan darrièra la color negra del dòl , lo nègre de la nuèch, del desespèr prigond , d'onte degun ven pas jamai vos sortir. Aquela mena de desespèr que fa paur als monde normal. Lo dòl sabètz quand om sab pas pus consi l'apròchar, que fa paur , aquel agach perdut , al pus fons , e que fa , que se sab pas pus se l'òme o la femna gaita lo dedins o lo defòra, lo jorn o la nuèch, l'astre o lo malastre , sens plorar per de ren , que ne'n a pas pus la fòrça de plora , encara un pauc de s'estonar d'estre la aqui , a mitan dels viudants , a les agachar tornar lor vidalum costumièr, e çò que i a de curios encara mai , sens esperar la pus pichona ajuda , sabètz quand lo desespèr trespassa l'ajuda umana , la de la paraula, del tocat de la man , de l'abraçada.
La vida es l'infern . L'infern es sus tèrra. Nos an mentit. Dieu nos a mentit . O alara pagam per quicòm d'autre.
Al cap de la rota i a pas cap de redempcion.
L'infern cal lo passar aici bas , ambe totis los autres que soscan d'una guèrra vana, miserabla, per assadoular un parèlh poderos de reis, de presidents , de ministres ensanhosits.
Onte Podem viure ? Onte Podem viure ambe los altres òmes ? Onte Podem encara endurar las imatges etèrnalas de la crudèltat? Quand de guèrras? Quand de faminas ? de pestas?
Deman per nos , la terra subre-populada , emplenada de crids, l'eiritage òrre . Deman nos faltara la noiridura, l'aiga de vida. Deman lo solèlh se levara dins l'aire poirid, de tuba d'escapaments de veituras ...
Occitan alara, consi non se dire occitan. Paratge , respèct, fisanca , onor, umiltat, estetica. Es pas possible per nos e los mainatges d'oblidar la leiçon dels aujòls , levat de sinhar sul pic nòstre mòrt.

lundi 1 octobre 2007

Festenal occitania mai que mai

MURETH


La cançon de la crosada .

Jean Duvernoy arrivèt , simplament risolièr e aimable , coma l' òme saberut qu'es , leugièrament plegat jo' l pes dels ans , e benlèu , sai que de totas las scienças e conaissenças qu'ensatgèt de nos comunicar , lo trentènat atentitiu , esclairat per la poderosa certituda de Joan Duvernoy, que l'intelorencia demòra, encar uèi de segur, la qualitat primièra de l'atge mejan occitan; davancièr de set sègles sus los discorses "in" de la mòda d'ara. Crosada de las causas mal conegudas, volontat del papa, volontat dels cavalièrs contra la quite del rei de França? Inhorença e cobesia dels barons crosats angleses , germans, françeses e autres encara paucs vals.
Joan Duvernoy legiguèt totes los registres de l'Inquisicion e los dintrèt sul sèu sitiJean.Duvernoy
Nos expliquèt que lo rodol de Tolosa e mai lo Lauragais èra una tèrra plan laurada pels Cataras, que cada familha avia qualqu'un de la familha la sòrre, lo fraire , lo paire praticavan la religion catara . Mas pas qu'al nivèl nòble . Tanben lo pòble , los sèrfs . Sens cap de classa sociala! Qu'un nòble podia s'amagar a cò d'un sèrf quant èra perseguit per l'inquisicion.
Mas de Catares n'i avian de pertot dusca en Germania, e encar a mai dins Lombardia...
Totas venguèron lutjar contra los crosats de Monfort e aparèron Tolosa cada cavalièr aparèt una pòrta de la ciutat comtala de Raymond qu'el aimava melhor los Vaudès, e qu'avia recaptat dins la vila de Montauban .
E morala de la morala de l'istòria benlèu , los perfeits èran pas fanaticas, que d'unes dobtavan al moment de morir entre los sacraments de la gleisa catolica e los de la gleisa catara, per de còps prendre los dos, o cambiar mantuns còps.
La conferencia de Joan Duvernoy es d'en primièr lo raconte d'una leiçon de tolerançia transmesa per los aujòls. Al contrari dels cavalièrs del Nord qu'an tot entamenat per de chaples orres...
Enfin , Joan Duvernoy esclairèt lo ròtle particular dels cavalièrs angleses a començar per , Monfòrt lo quatren personatge d'Anglatèrra, senescal, e non pas pichòt baron françès gromand de tèrras , de ricquèsas e de poders.
Verat es ben la gleisa que volguèt lo chapla e la guèrra .
Per que? Savi pas.
Joan Duvernoy donèt la sentida d'un òme que s'estona encara de la falordisa, del necitge e de la cruseltat dels crosats.
Erèm lo dimècre 26 de setembre dins la MJC de Roguet. Nos trobem un trentenat per escotar una orada, la bona paraula e la pensada prigonda d'aquel òme saberut , simpatic, sosrisent e liure.