jeudi 30 octobre 2008

Mirgas e Mascles


Of Mices and Men


J Steinbeck


o (revirada occitana)


Mirgas e Masclas


Pintradura inspirada de De La Tour


Se revirèt a la pòrta e sortiguèt, e sos coides èran encara lèugièrament plegats.

Jòrdi l’agachèt partir, puèi se virèt al vièlh.

-diga me, de que li faguèt a aqueste ? Lennie li faguèt pas res.

Lo vièlh fintèt la pòrta pacientament per èstre segur que degun escotava pas.

-aquò’s lo filh del patron, diguèt suaudament. Curley es un òme adrèch. S’es un pauc trachat de bòxe. Foguèt pès lèugièr e es fòrça adrèch.

-Ben, vòli plan que sia aluserpit diguèt Jòrdi. A pas besonh se’n prendre a Lennie. Lennie li faguèt pas ren. Per de que ne’n vòl a Lennie ?

Lo vièlh sosquèt :

-Ben … Me’n vau te dire. Curley reverta a un fum d’òmenons. Li agrada pas los grandasses. Passa lo temps de se perpinhar amb los grands. Coma se dis, aquò lo fot en rabia d’èsser pas gaire grand. Totis n’avètz plan conescut d’òmenòts d’aquela mena non ? De longa cerca bregas.

-Ò ! de segur, diguèt Jòrdi. N’ai plan conescut un brave molon d’aisses. Mas lo tèu Curley , fariá plan de se remembrar de se mesfisar, sul compte de Lennie . Benlèu que Lennie es pas adrèch, el, mas aquel salopardas se fará esquintar , se se mescla d’embèstiar Lennie.

-empacha pas que Curley es un tipe rusadas diguèt lo vièlh ambe septicisme. Me pareguèt jamai juste a ièu. Una suspausicion que Curley sauta sus un grandas e li fote una rosta, alara tot lo monde diran que Curley es un òme que sab i far. E suspausètz que faga la meteissa causa , e, que siaguèsse el que trapa la rosta, alara tot lo monde diran , que lo grandas auriá degut se batre ambe un de sa talha , e se se tròba, sautaran totes sus lo grandas per li fotre una rosta. Me pareguèt jamai juste a ièu. Semblariá qu’ambe Curley , òm aje pas jamai lo sòrt de son costat.

Jòrdi susvèlhava la pòrta. Diguèt en mormolhejant.

-en tot cas, fará plan de se mesfisar de Lennie, Lennie es pas un boxaire, mas Lennie es fòrt e destrigat, e, coneis pas las règlas.

S’aduguèt a la taula carrada e se metèt sus una caissa. Trapèt qualquas cartas e las batèt.

Lo vièlh se seitèt sus una autra caissa.

-Diga pas al Curley que te diguèri aquò.

Me fotriai defòra. El se’n chauta . Òm pòd pas lo fotre defòra, per qu’es lo filh del patron.

Jòrdi copèt las cartas e començèt de las revirar, las fintant l’una aprèp l’autra, e , ne'n fasent a molons. Diguèt :

-lo Curley reverta plan un enfant de puta. Aima pas los pichòts japaires.

Me pareis qu’es vengut pièjer dempuèi qualques temps diguèt lo vièlh. Fa una quinzenada , se maridèt. Sa femna estaja ailabàs , a çò del patron . Amai,pareis que Curley ven de mai en mai fat , dempuèi que se casèt.

Jòrdi rondinèt

-aquò’s per far d’esbrofa davant la femna.

Lo vièlh s’interessèt a l’idèa.

-as vist lo gant que pòrta a la man esquèrra ?

-òc l’ai vist.

-ben, aquel gant es emplenat de vaselina.

-de vaselina ? Per de qu é far ?

-Ben zo te vau dire … Curley dis qu’aquò’s per se servar aquesta man , plan doça , per la femna.

mardi 28 octobre 2008

Mirgas e Mascles

Of Mices and Men

J Steinbeck

o

Mirgas e Masclas.

Seguida



Sortiguèt son quasernet de logatge de la pòcha e lo dubriguèt lai ont un gredon aseparava las paginas.

Tot exprès , Jòrdi jetèt un agach sevèr , e Lennie d’un sinhe de cap , mostrèt qu’aviá compres. Lo patron lequèt lo gredon.

-consi te sonas ?

-Jòrdi Milton.

- E tu ?

Jòrdi diguèt :

-se sona Lennie Small.

Los noms foguèron escriches dins lo quasernòt.

-vesem, sem lo vingt, miètjorn , lo vingt.

Barrèt lo quasernòt.
- ont avètz trabalhat , totes dos ?

- dins lo Nòrd, a Weed, diguèt Jòrdi.

- tu tanben ? a Lennie

- òc ben, el tanben, diguèt Jòrdi.

- trufarèl, lo patron mostrèt Lennie del det .

- es gaire lengut, e ?

- non, pas gaire , mas pel trabalh , es valent . Fòrt com’un brau.

Lennie se risejèt d’aurèlhas , per el meteis.

-fòrt com’un brau, resseguèt.

Jòrdi li jitèt un agach sevèr, e, Lennie vergonhos, baissèt lo cap.

Subte , lo patron diguèt :

-diga me e , Lennie levèt lo cap, de que sabes faire ?

Espaurugat , Lennie agachèt Jòrdi , per cercar d’ajuda,

-pòd far tot çò qu’òm demanda, diguèt Jòrdi.

Sai condusir ,las muòlas, pòd carrejar de sacas de grans, tenir un escarifacator. Avètz pas que de l’assatjar.

Lo patron se virèt a Jòrdi.

-alara per de qué lo laissas pas respondre ? De que t’amagas darrièr lo cap ?

Jòrdi cridèt d’una votz fòrta :

-Ò ! disi pas qu'es pas inteligent. Que non. Mas disi que, per l’obratja , ne’n fot un brave còp. Pòd levar las cargas de quatre cents liures.

Lo patron d’un èr caput , tornèt metre lo quasernet disn la pòcha. Se butèt los dets gròs dins la cencha, cluquèt un uèlh gaireben.

-diga un pauc çò que vendes ?

-ièu ?

-disi , quand d’argent as metut , sus aquel òme ? Li prendrias pas la paga un còp ?

-diaussis que non . Alara vos amaginètz que vòli lo vendre ?

-Me damne , que jamai vejèri aital , un tipe s’interessar a un autre. Sonque, que vòli saupre ont es ton interes.

Jòrdi diguèt :

-aital…. Qu’es lo mièu cosin. Prometèri a la sia maire que me trachariai d’el. Trapèt un còp de pèd de caval , quand èra gafet, dins lo cap. Es coma tot monde. Sonque es pas inteligent. Mas pòd far çò qu’òm vòl.

Lo patron se revirèt a mièg.

-Dius sab qu’avem pas besonh d’èstre rusat per carrejar los sacs d’òrdi. Mas qu’assatjèssètz pas de m’enganar , Milton. Que te vèlhi. E perque parterètz de Weed ?

-lo trabalh èra acabat, diguèt Jòrdi lèu.

-quna mena de trabalh ?

-òm cavava una posaca.

-a, va plan... Mas assatjatz pas de me rotlar , per que laissarai pas far. N’ai vist de finaudèls dabant vosautres. Aprèp dinar , anirètz trabalhar al gran. Òm recapta l’òrdi a las escodièiras .

Partirètz ambe la còla de Slim.

-Slim ?

-e òc , un grand rotlièr. O veiras per dinar.

Se revirèt subte, e , partiguèt a la pòrta, mas, avant de sortir , se virèt encara e fissèt longament los dos òmes.

Quora lo bruch de sos passes, se fogièt aluènhat, Jòrdi se tornèt a Lennie.

-cresiai que diriás pas un mot. Cresiai que te divias calar lo clapet , e, me daissar lo soenh de parlar . Un pauc mai , e , nos perdiam la plaça…

Lennie desolat se fitava las mans.

-oblidèri Jòrdi.

-e òc, oblidères. Oblidas totjorn, e me cal nos tirar d’afar.

Se daissèt tombar pesucament sul lièch.

-ara, nos espiga. Ara me caldra permejar per pas far de gafa. Vas te calar aprèp aquò ?

Puèi soquèt dins un silenci malanconic.

-Jòrdi.

-de que vòls encara ?

-jamai trapèri de còp de pèd de caval pel cap, diga Jòrdi ?

-aquò valdriá milhor que n’ajèsse trapat diguèt Jòrdi missantament. Nos levariá un brave molon d’emerdaments a totis.

-diguères tanben qu’èra mon cosin Jòrdi.

-Oc ben, Qu’èra una messorgua. E que soi bravament content que ne sia una . Que se per astre, èri de la parentat , me fotriai sul pic, una bala dins la pèl.

S’arrestèt subte e s’avançèt a la pòrta dubèrta, e agachèt defòra.

-e tu de que fotes aqui d’escotar ?

Lo vièlh dintrèt dapassèt disn la cambra. Teniç l’escoba a la man. Un can de pastre se rebalava darrièr el, lo morre gris, ambe d’uèlhasses palles de can vièlh e òrb. Penecosament lo can se n’anèt dins un caire de la cambra, e garrelajant , se jaguèt, ambe un reganhal sord. Puèi

Se metèt de lecar lo pelatge gris e rasput. Lo vièl esperèt , dusca que lo can se pausèsse.

dimanche 26 octobre 2008

la dona bèla

pintradura d'aprèp lo pintre mai grand dins l'univèrs de l'ombra e de la lum ; es a dire De La Tour.

Flors e paraulas e messorgas
Que se passan la vida los òmes,
Flors e pensadas e violençias,
Que se mentan los femnassièrs,
Nuèches e paraulas e envèjas
E rires , e plors e vièlhum.
Que se passan la vida los òmes;
Malastres , crids e solesas,
Cal ben que la vida chorra.
crides e plors e patiras,
Per melhor se far la guèrra;
Per melhor l'amor se cantar.
Cal plan que se passan las nuèchs
Cal plan que se passan los jorns.
En bevent l'aiga tebesa,
Que giscla poirida del cèl.
Coma aquò sens se pensar a res;
levat, asorar, asirar, cobesar,
Coma una puta mespresada
D'un filme que s'acaba pas.
E veire pas al cap de la rota;
Lo tròç de tèrra asalvagit.
Que nos espèra plen de posca
E de remembres alusèrpits.
E de la pèl escogarda, jos l'etèrna nuèch estelada.
Lo buf cort, de l'ansia nascuda d'aver jogar lo jòc sens fin.
De los que caminan sens dobtença, lo rire a las gautas , trufarèls.
Sens jamai pensar a la fin , de la virada del vertèlh.
Flors e paraulas e messorgas ...
Qual poiras las amudir, a la pòrta negra que dona .
Sus lo non ren que va grèlhar.

vendredi 24 octobre 2008

Of Mices and Men (seguida)




Of Mices and Men
J Steinbeck.

seguida .

O Mirgas e Mascles


Lennie supliquèt, conta-me . Te pregui, Jòrdi.Consi faguères altres còps ?

-t’agradas tant qu’aquò ? Va plan, te vau contar e puèi , aprèp, soparem.

La votz de Jòrdi venguèt grèva. Ressava los mots sus un cèrt ritme coma se los aviá jà dich mantuns còps.

-los tipes coma nosautres, que trabalhan disn los ranchs, i a pas mai sol sus tèrra . An pas cap de familha. An pas d’argent en çò sèu. Van dins un ranch estalviar un pauc d’argent, e puèi van a la vila , e despensan tot… e quora an tot minjat , van trimar dins d’autres ranches. I a pas cap de futur per elses.

Lennie èra encantat.

- ‘quò’s aital… 'quò’s aital. Ara conta-me consi es per nautres.

Jòrdi contunhèt :

-per nosautres, aquò’s pas aital. Nosautres, tenem un futur. Avem qualqu’un per se parlar, que s’interessa a nosautres . Nosautres aurem pas besonh de se seire dins un cafè e despensar de moneda, per qu’avem pas cap de luòcs ont anar. Se los autres tipes van en preson , podon plan crebar , tot lo monde se’n tracha . Mas pas nosautres.

Lennie intervenguèt :

-mas pas per nautres ! E per de que ? Perqué … perqué ièu, t’ai per te trachar de ièu, e tu , m’as per me trachar de tu , e aquò’s aital.

Richonejèt gròs , uros.

-contunha, ara Jòrdi !

-o sabes de memorià. Que pòds far tu meteis.

-non , tu. Qu’oblidi totjorn quicòm. Diga-me consi serà.

-ben vaqui . Un jorn recaptarem tot nòstre argent , e aurem una borieta, e un o dos ectaras, e una vaca, e de pòrcs…

-Òm viurà coma de rendièrs, cridèt Lennie. Aurem de lapins, e los lapins dins las gabias, e la pluèja l’ivèrn, e lo fornet, e la crema sus lach que serà tant espessa qu’òm poirà a pron pena la copar. Conta me aqui, Jòrdi .

-perqué lo fas pas tu meteis, o sabes tot de còr.

-non… conta… tu. Aquò’s pas çò mesme. S’es ièu que tu. Contunha… Jòrdi. Consi suenharai los conilhs ?

- e ben diguèt Jòrdi , aurem un crane òrt, e una lapinièira , e de pols. E quora plourà l’ivèrn , òm dirà, lo trabalh , òm se’n chauta, e aluquarem un fuòc dins lo fornet, e nos seitarem a l’entorn, e òm escotarà la pluèja caser sus la teulada… Merda !

Sortiguèt lo cotèl de la pòcha.

-ai pas lo temps de ne’n dire mai.

Fiquèt lo banèl dins lo coberton d’una boita , la dubriguèt , e la passèt a Lennie.Puèi dubriguèt la segonda . Sortiguèt doas culhèras de la pòcha e ne passèt una a Lennie. Jòrdi faguèt un gest ambe la culhèra.

-de que diràs deman quand lo patron te pausarà de questions ?

Lennie quitèt de machugar, engolèt la mangicla. Sa cara èra concentrada.

-ièu… Li dirai… Li dirai pas un mot.

-òsca ! perfièch Lennie ! Qualques còps fas de progrès . Quora aurem nòstres dos ectaras, te daissaria suenhar los conilhs, solide. Subretot que te remembres tant plan coma aquò.

Lennie s’estrangolèt d’orgulh.

-pòdi me’n sovenir, diguèt.

Jòrdi tornèt far un geste ambe la culhèra.

-escota, Lennie, vòli que notèsses plan ont nos trovem ara e consi es apraici. Poiràs te remembrar aqueste ròdol non ? Lo ranch es censat a un quart de mille , dins aquela direccion. I a pas que de seguir la ribièira.

-de segur , diguèt Lennie, pòdi me recòrdar d’aquò. Me sovenguèt pas de me calar ?

-naturalament . Va plan , escota. Lennie… Que t’enganèsses pas encara dins una missanta afar, coma o faguères n'i a gaire, senon , vendràs aqui , sul pic e t’amagaràs dins los bartas.

-t’amagaràs dins los bartasses, diguèt Lennie suaudament.

- t'amagaras dins los bartas dusca’l moment ont te vendriai quèrre . Poiràs te remembrar d'aquò ?

-oc ben, de segur Jòrdi. M’escondrai dins las matas, dusca que vengas.

-sonque que caldrà pas cercar de bregas , que se per cas, te laissarà pas suenhar los lapins.

Escampèt la boita voida dins la randura.

-non , me trairiai pas d’istòrias, Jòrdi. Dirai pas un mot.

-va plan . Porta me la saca aici , prèp del brasal. Òm s’agradarà milhor per dormir. Los uèlhs levats al cèl e las fuèlhas. Empusa pas lo fiòc . Anem lo daissar tombar.

Faguèron lo lièch sul sable, e a mesura que las flamas baissavan, lo ceucle de lum s’estrechissiá. Las brancas torçudas desapareguèron, e ne demorèt qu’una lusor palla per devinhar las cambas dels aubres. Lennie apelèt dins l’escuresina :

-Jòrdi dòrmes ?

-non. De que vòls ?

-caldrà de lapins de color diferenta Jòrdi.

-oc , plan segur , diguèt Jòrdi aconsomit. N’aurem de roges, de vèrds, e pèi de blaus, Lennie. N’aurem de milions.

-ambe de longs pèlses. Per qué poiriai tanplan me’n anar , Jòrdi, e anar viure dins una bauma.

-poiras tanplan anar te far fotre, diguèt Jòrdi. Cala te ara.

La lusor roja , pallisiá sus lo caliu. Amont sus los puèges, dessus de la ribièira , un coiòt japèt, e un can li respondèt de l’autre costat de l’aiga.

Las fuèlhas dels sicomòres mormolhejèron al buf leugièr de la nuèch.

mercredi 22 octobre 2008

Mirgas e Mascles


Lèu Lennie tornèt dels bartasses. Portava pas qu’un tròç de sause a la man. Jòrdi se metèt sul darrèr.

-va plan , diguèt tot doçament, dona me aquesta mirga ! Lennie se liurèt a una pantomima d’inocença fòrça complicada.

-quna mirga , Jòrdi ? Ai pas cap de mirga. Jòrdi parèt la man.

-anem dona me la . Creses pas de m’enganar sai que ?

Lennie trastolèt, recuòlèt, jitèt un agach esglasiat dau la linha dels bartas, coma se pensava de se trapar la libertat en fugiguent. Jòrdi li diguèt secament :

- me donaràs aquesta mirga , o te foti lo punh pel morre ?

- te donar de que Jòrdi ?

- o sabes tu fotrament plan . Vòli la mirga.

De racacòr ; Lennie cerquèt dins la pòcha . La votz tremolava leugièrament.

- savi pas per de que la pòdi pas me servar. Es pas a degun aquela mirga. L’ai pas panada. L’ai trobada mòrta a l’abroa del camin.

- La man de Jòrdi demorèt emperiosament parada. Plan planet , coma un can que vòl pas tornar la bala a son mèstre, Lennie s’apròchèt , se recuolèt , se sarrèt encara. Jòrdi faguèt claquar los dets , e al bruch sec , Lennie li pausèt la mirga dins la man.

- Fasiai ren de mal ambe ela , Jòrdi. Fasia pas que l’alisar.

Jòrdi se levèt e escampèt la mirga tant luènh que poguèt, dins l’ombra dels bartasses, pèi que se sarrèt de l’aiga per se lavar las mans.

-bogre de fat . Te pensavas pas , sai que , zo veiriai pas qu’avias los pèds trempats d’aver passar l’aiga per l’anar querre ?

Ausiguèt Lennie gingolar e se revirèt subte.

-ara que brama com’un nen ! Miladius un fotral de tipe come tu !

Las brègas de Lennie tremolavan , que n’avia los uèlhs plen de grèmas.

-Ò Lennie !

Jòrdi pausèt la man sus l’espatla de Lennie :

Te l’ai pas prèsa per èstre missant. Aquesta mirga es pas frèsca, Lennie, amai, l’as afrabada . Te cal ne trobar una autra, una nòva , e te permetrai de la servar un pauc.

Lennie se seguèt pel sòl e baissèt lo cap contristat .

- savi pas , ont ne’n trovar , de mirgas. Me sovèni a una dòna que me’n donava, totas las que trapava. Mas aquèla dòna desapareguèt.

Jòrdi se trufèt :

-Una dòna dises ? Te remembras pas cap qual èra aquela dòna ? Èra la tèuna tata, Clara. E quitèt de te las donar . Per qué las tuavas totas de longa.

Lennie l’agachèt sormnament :

-Èran tant pichonas , diguèt per se desencusar. Las alisavi, e pèi , lèu , m’agantavan al cap del dets , alara , las sarravi un pauc sul cap, e pèi èran mòrtas… Per qué èran tant pichonas. Jòrdi consi m’agradaria d’aver de conilhs . Son pas tant frèules.

-fot me la patz ambe tos lapins . Que podem pas sonque te fisar de mirgas viudantas. La tata Clara , te donèt una mirga en caocho, mas que jamai te’n trachèsse pas jamai…

-èra pas agradiva d’alisar diguèt Lennie !

Los fiòcs del calabrun montavan dessus la cima de las montanhas, e l’escuresina tombava dins la valòia . Jos los sauses e los sicomòrs, las sornuras èran censadas totalas. Una carpassa montèt a la susfacia de l’aiga , prenguèt un glòp d’èr , puèi s’aprigondèt misteriosament dins l’aiga negra daissant los ceucles s’espandir subre l’aiga. Dessus d’elses , las fuèlhas tornèron frenir, e las floquetas de granas dels sausas s’envolèron , e anèron se pausar a la susfacia de l’aiga.

- e la lenha , la vas anar querre ? demandèt Jòrdi. N’as tota una pila darrièr aquel sicomòr. De sobras de las aigadas. Vai la querre.

Lennie passèt darrièr l’aubre e portèt un braçal de rams e de fuèlhas mòrtas. Las jitèt a molons , sus la pila de cendres vièlhas, e tornèt ne cercar mai. La nuèch èra censada tombada. Las alas de las tortoras suiblèron a l’abroa de l’aiga. Jòrdi se sarrèt del molon de lènha , e aluquèt las fuèlhas sècas. La flamba craicinèt entre las ramilhas e s’espandiguèt. Jòrdi desnosèt la saca e ne sortiguèt las tres boitas de mongetas . Las metèt quilhadas a l’entorn de la flambada tot prèp de a calivada mas sens que toquèssen las flambas.

lundi 20 octobre 2008

Mirgas e Mascles (2)

Of Mices and Men J Steinbeck….
(Des souris et des hommes – second tròç)
Mirgas e Mascles
Tot d’èl èra definit : de las mans pichonas e fortas, dels braçes linges , del nas fin e ossut. Eri seguit per son contrari, un òmenasse , a la cara infòrma, als ulhasses palles, a las espatlas tombantas.Marchava pesucament , en rebalant un pauc los pèds coma un ors rebala las patas. Sos braçes , sens trentolar , penjavan balendrejant als sèus costats.
Lo primièr òme s’arrestèt subte dins l’esclarcida , e, son companh manquèt de li tombar dessus. Levèt lo capèl e, l’eissuguèt ambe lo dèt guinhaire que faguèt claquar , per ne far gotar gotar las susor. Son camarada daissèt tombar las flaçadas e, s’aplatussant pel sòl , de ventre , se metèt de beure a la susfacia de l’aiga vèrda. Bevia a grands còps , en reganhant , com’un caval. L’òmenon se sarrèt d’el nerviosament.

-Lennie , diguèt , sècament , Lennie , miladiu, bèu pas tant qu’aquò.

Lennie contunhèt de reganhar dins l’aiga estadissa. L’òmenon , se clinèt , e , lo butèt per l’espatla.

-Lennie , te’n vas trapar de mal , coma a nuèch passada.

Lennie cabuçèt tota la tèsta dins l’aiga, tanben lo capèl , puèi se seguèt sus la riva ,e lo capèl gotava sus la vesta blava , e li rajolava dins l’esquina.

-Va plan , diguèt , bèu ne’n un pauc Jòrdi . Bèu ne’n una brava glopada.

Risolejava d’un èr uros.
Jòrdi destaquèt la saca, e la pausèt doçament pel sòl.

-soi pas segur, que l’aiga sia bona, diguèt. Om diria de sanha, qu’a d’escruma.

Lernnie trempèt sa gròssa pata dins l’aiga e, arpetejant dels dèts , la faguèt gisclar.
De ceucles s’alarguèron dusca l’autra riva e tornèron dau lor punt de partença . Lennie las gaitava.

-gaite , gaite çò que faguèri .

Jòrdi se genolhèt a l’abroa de l’aiga ,e beguèt dins sa man , a pichons còps rapids.

-al gost pareis bona, sia. Praquò sembla qu’i aje pas de corrent. Devrià pas ne beure Lennie que sembla pas correnta , diguèt d’un ton descorat . Sai que beuriàs al toat s’èra asetat .

Se jitèt d’aiga pel morre e se desbochardèt ambe la man, jos lo menton e al torn de la nuca. Puèi tornèt metre lo capèl, s’aluenhèt de l’aiga, enauçèt los ginolhs qu’enceuclèt ambe los braçes. Lennie lo gaitava e contrafaguèt Jòrdi en tot , remontèt tanben los genolhs , los prenguèt entre las mans , agachèt Jòrdi per veire , se tot èra estat fach coma calia. Clinèt un pauc mai lo capèl sus los uèlhs , per qué siaguesse tot juste coma lo capèl de Jòrdi.
Jòrdi malanconiosament mirava l’aiga . Lo solèlh colcant li fasià l’òrle dels uèlhs roginèls. Diguèt enferonit :
-auriam pogut tanben rotlar dusca’l ranch se aqueste calfaire de mèrda , avià sauput çò que bargava .
« Avètz pas pus qu’un boçin de camin de far sus la rota granda, que diguèt , un traça de boçinèl de camin.
« Miladius , prèp de quatre milles , aquò’s çò qu’i avià. Sonque , la vertat , aquò’s que volià pas s’arrestar al portal del ranch. Plan tròp fenhant per aquò. Me demandi se cresia pas de casèr de s’arrestar a Soledad. Nos fot defòra, e puèi dis : pas qu’un pichon boçinon de camin sus la rota granda !

T’apromèti qu’i avià mai de quatre milles. E ara fa calor.
Lennie lo regardava timidament :
-Jòrdi ?
-E òc, de que vòls ?
-Ont es qu’anem nautres , Jòrdi ?
D’un saquejal , l’omenòt baissèt l’ala del capèl e jetèt un agach amenaçant.
- mas puta as ja oblidat aquò ? Amai me lo caldria te dire quant de còps ? Miladius que sias con tu !
- ai oblidat, diguèt Lennie doçamenton . Ensajèri d’oblidar pas ? Te juri de vrai ensajèri Jòrdi.
- Va plan . Donc , te lo vau dire ; qu’ai ren en tren. Tant qu’a passar lo temps , pòdi ressegar las causas , que puèi las oblidas , e ièu que te las torni dire.
- Ensajèri e ensajèri diguèt Lennie, sonque serviguèt pas a res. Me remembri los conilhs, Jòrdi.
Fot-me la patz ambe los tèus lapins . I a pas qu’aquò que pòscas te recòrdar, los conilhs. Anem ! Ara , escota, e, aqueste còp , fai d’esfòrçs per oblidar pas, qu’ajam pas d’enganas. Te sovenes quand t’èras seitut a l’abroa del trepador., dins Howard Street , e que mirava lo tablèu negre ?
Un sorire de contentament esclairèt la cara de Lennie.
-De segur, Jòrdi, que me remembri d’aquò… mas … de que faguèrem aprèp ? Me remembri que i aguèt de femnas que passèron e que diguères … diguères…
-Te trachèsse pas de çò que diguèri . Te remembras que sem anats acò de Murray e Ready , e qu’òm nos i donèt de cartas de trabalh e de bilhèts d’autòbus ?
-e òc , de segur Jòrdi, me’n soveni aquò rai.
Sas mans desapareiguèron subte dins las pòchas del costat de la vèste.
Diguèt doçament :
- Jòrdi… Ai pas la mèuna . Sai que l’ai perduda. Desesperat , mirava lo sòl.
- L’as pas jamai aguda , bogre de colhon. Las ai totas las doas aici. T’afigures pas que te laissarai portar ta carta de trabalh ?

Lennie grimacèjèt de solaç
- ièu… cresiai que l’aviai metuda dins la pòcha .
Jòrdi li jitèt un agach ponchut.
-de que ven de sortir d’aquesta pòcha ?
- i a ren de ren , dins la mèuna pòcha , diguèt Lennie , amb’ astucia.

La seguida se volètz

samedi 18 octobre 2008

Sètz descubèrt


I a un òme que joga çaijos
Dins la vanèla
Sai pas se canta flamencò o se gemega,
Sa paure tèsta comola de bruch
Dins la vanèla
Plèna d' eiriçs e de crids ,
de trons e de sarabastals,
sens saupre per de que se ten
lo cap clinat dins la vanèla
que se clina , a lecar , la mofa
mofla, mosida, e mosta .
per se trapar l'aiga poirida de susor
que finis totjorn en pluèja amara?
Los òmes que ...
La vanèla es plèna de susor ,de lums , de cridals , de plors d'enfants, e de caçibralha que bracèjan, o dançan en esperant de venir vièlhs e de daissar la vanèla, per una autra carrièra, de l'autra costat de la vila , una avenguda , un vial , una pista, pas qu'una androna de talha umana, o d'una autra color, o mai bèla , normala que!
Dins son cap a se. De la susor gispra sus la lenga. De molons per de que far?
La vila es plena de bruchs de crids de rabia , d'òmes e de femnas qu'espèron son torn al manège del solelh blau. E tot aquò que vira e revirade mai en mai fòrt.
Lo cap rufa del dedins. E lo monde udola sa paur , qu'espera de vincir la paur , qu'espèra pas sonque de viure mas de trapar quicòm que revertaria un benastre. E per que pas un bruch de tambor , o un arc de triomfle, e per que pas de cortègis que marcharian pas que sus un pèd ,e de pichòts ritons tricolorats de roge, ambe un estuch pelvian. Seria bèl de segur. Una vida sens son sacon de grèmas.
Aurèm tot vist e tot sentit.
Sens qu'òm dona lo senhal de la fin. Dins sa tèsta , dins sa vanèla .
Mas lo cèl se chauta de la musica de fièra . Tornan las veituras de carnaval , tornan las pichòtas mans, tot s'acaba un jorn per milhor començar .
Un còp èra, dis la votz de l'òme que canta dins la vanèla o que gemega . Un còp èra , èri jove e trufarèl. E vèsi pas plus , las mans sus las aurèlhas e la gauta empegada sus la calhassa, l'ala blava de las palombas , estrifar lo cèl .
Dins sa vanèla o dins sa tèsta que...

jeudi 16 octobre 2008

azuèlh


Diluns

Esquiru de peira
un dia de hèira
pesolh vergonhos
vaca enamorada
d'un chivau de hada
pet d'un cuu merdòs
uelh de peish desompausat
moscalhon descabestrat
a l'entrada d'un casau
sus la troja d'un ostau
dens lo libe d'un abat.


Peire Bec

lundi 13 octobre 2008

estiu de casal vièlh


Estiu de casal vièlh.

Flor blanca sus brica roja,
Sovenirs trufarèls,
Alas de parpalhòl
Frenissentas de dòl
Enveirentas d'argent,
Volastrejant dins l'èr
O rebalant pel sòl,
Coma patas d'aranhas.
Pintrada de baujum,
Una pencha de sèrp,
Escota musicar
Sa bronzina de vent
Nascuda de calorassa
Flor roja e parpalhòl
Daissan tombar sa posca
Dins un rai de calèlh
De la rosèla flor
Crebada dins sa copa,
De se pintar d' amor
Esclafada pel sòl
Tala flor de grabèl
A la pòrta crevada
D'un casalòt tròp vièlh
Tindan los rebats bèls
D'una campana sorna.

Mafs

samedi 11 octobre 2008

festenal occitania e jornada del libre

Auèi fèsta del libre occitan de Sant Orens se parlèt del:

Gai Saber: un moment força agradiu, merce de la personalitat de F. Carbone que mena la revista, dempuèi mai de vingt ans , nos expliquèt l'aventura del Gai Saber e son istòria, lo còr e lo trabalh dels davancièrs, dont l'un lo primièr que me soven pas del sèu nom que trabalhèt 12 ans ambe l' Estiu, puèi, en seguida d'Anglade lo caçaire tant saberut, Negre entre 9 ans , Salvat que capitèt de far pareisser la revista alara que se trovaba presonièr dins Alemana, e enfin l'actual F Carbone, a l'uèh aluserpit e a l'escota dels joves poètes.
La revista comptaria 500 legeires çò qu'es subrebèl per una revista vodada a la poésia. Aprenguèrem que lo nombre de sòcis se demesis. Nos diguèt que lo gai Saber foguèt, sai que, la primièra revista a se desenganar , del felibritge e del regionalisme.
Consi ne'n serà deman?
Mentre que pel còp, lo nivèl s'enauça, ambe la publicacion de reviradas d'autors estrangièrs, o desconescuts, e per astre d'argent , ambe de numeros specials que permeton, sia d'estampar d'escrivans novèls , sia de trachar d'un subject, coma lo bèl numero 500 ame la filosofia de la poetica.
Monsen Carbona ten un sacon , o vòli dire de tiradors, plens de manuscriches qu'espèron de naisser....
Una capelada per una crana revista essenciala pels occitans.

La poesia e la cançon: En seguida Eric Fraj nos parlèt de la poesia e de la cançon .
Poesia , mots, paraulas, revòltas, mormolhejadis per se?
La poesia es un escrich que se legis menimosament , a vòtz bassa, d'una votz de cap, dins lo segrèt de l'alquimia d'un silenci attentiu e dubèrt pas qu'a èla . Om se pensa a una mena de pregaria, levat que la vòtz del poèta ven lo paraula divenca que parla dins la clòsca, e lo legeire lo recaptador d'un rajal d'imatges o de sentidas .
La poesia s'accordarà lèu a una musisca o qualques còps jamai. Lo cantaire podrà i trabalhar entre dètz ans per i arribar, sens que trapa lo segrèt estranh que fan que las doas vòtz a l'encòp, s'aparèlhan.
Poesia mascada , veire mascanhada tre qu'es forçada de dintrar dins lo motle d'una ritmica d'unes paraulas , de repics e ressons necessarias a la cançon (reflexes que remontarian a l'enfancia) , mas que cambian lo discors poetica e lo descarra, per un quicòm, que reverta pas gaire l'idèa de l'autor. Idèa que pareis Fraj dis "academica".
A la question de saupre se la musica ven pas afortir la paraula poética , e se n'i auria pas mejan d'aprofechar las novèlas tecnicas per ensatjar de ne far un rendut total del poème (me pensa a l'emocion produsida per l'aligança de la votz, de la paraula, de la musica, de la vista, coma dins l'opera , ( o a la cançon de Brèl : Amsterdam o Don Quichotte) es a dire l'emocion musicala , qu'acompanharia l'emocion poetica e l'emocion picturala). Lo professor dis que lo françès totjorn destriguèt lo poeme, del vestit qu'òm i podria donar al travers de la ritmica de la cançon.

Loisa Paulin e A Perbòsc: J Blanc nos parlèt, ambe emocion, de son libre relatiu a la correspondencia de Paulin ambe Perbosc.
Libre qu'avia jà crompat e legit e que tròbèri remarcable , per qué soslinhava plan la distancia que separava Perbòsc de Paulin. Ela amorosa , plan jove de vingt ans qu'el , e el totalament près dins son òbra e gaire attentiu a l'amor de Loisa.
Donc per totes Amor de Luenh mas per ela, que lo Perbòsc trobèt pas jamai un biais per la rescontrar...
Se troba que la poetèssa L Paulin èra jà estimada quand se metèt a estudiar la lenga d'oc , e que va tornar, (probable per amor) escolana de son regent luenhtan.
Aprèp la legidura del libre e aprèp d'aver escotar los comentaris de J Blanc, me pareis que lo grand escrivan dels contes calhòls , aimèt pas coma foguèt aimat...
Mème s'aimèri plond los contes calhòls...

jeudi 9 octobre 2008

Max Roqueta

Max Roqueta, l'òme e l'òbra qu'aital se titolava la conferença- discutida del dimècres passat a l'ostal d'Occitania.
Que me sia permès de mercejar a Tardiu, Surre Garcia , Ginestet e a l'animator que , milanta excusas doblidèri lo nom, que nos esclairèron de son agach e de sa legidura de l'obra de Roqueta, causa que lo legidor amator, coma ièu, que s'acontenta pas que del plaser de se daissar enlucernar, sens destrigar los fials entremesclats per l'engenh de l'autor, sens comprendre , son biais , sa tissa, sa tòca, sens nomenar sonque , los tèmas que tornan de longa, que caminon de contunh per sos escriches, coma la peira , lo voide , la votz que monta de l'avenc, e l'eternitat minerala del païs, lo silenci, lo desespèr, la crudeltat dels òmes...
Amai encara la volontat de parlar , d'escriure , en oc, amb l'ajuda d'una lenga subrebèla , fargada per totes los occitans , per l'enauçar e li permetre de tot dire, enfin peltirada del motle estrèch del felibrige , del regionalisme passeiste, del carcan pesuc que d'unes encara uèi sonan lo patoès , e del complexe prigond dels occitanistes en rapòrt del françès, paraulas que fan un retrach de l'escrivan que se pòd pas devinhar, per los qu'an pas agut l'astrada de lo rescontrar, o de lo legir d'un uèlh aluserpit e critic.
Ailas J F Brun non poguèt venir nos assabentar de sa relacion amistadosa e de son contact fòrça privilegiat ambe l'escrivan. O regrètem qu'auria aimat l'ausir parlar de l'influenca de Roqueta sus son escritura a el e de "Septembrala" per exemple.
Mas al cap, me remembrarai d'una serada agradiva, menada per de personas força saberudas e qu'òm aimaria escotar parlar de Bodon per exemple.

mardi 7 octobre 2008

lo grand volras








Ont sètz passats amics?
Del costat enemic?
Temps bèl vos a cambiat
Temps bèl es acabat.

af

dimanche 5 octobre 2008

Pastre



Lo pastre se sonava Titin. Enfin que lo sonavam aital. Gardava de longa una tropelada pròcha de 400 fèdas del costat del Causse del Mejanèl.
Disia pas grand causa e quand o disia èra en occitan, coma se mormolhejava dins un buf.
Un jorn praquò que caminavèm totas la cola dels gafets desòbrats, cap a la bauma dels "engleses", nos cridèt just al moment onte passavam aval , jos el, sens lo devinhar , mentre qu'el nos gaitava a l'ombra d'un garric .
-mesfi, mesfi mesfisatz vos dels sèrps ...sul caminòl.
Des que volia dire?
Nosautres escotèrem pas e contunhèrem de marchar. Alara el dabalèt dusca'l camin ambe son drèlh e furguèt prigond un trauc jos un rocasse. E ne'n sortiguèt una longa cordelada viudanta de vipèras,j l'una a la coa de l'autra , coma se la primièra mostrava la rota a tota la tièra. Degun poguèt pas sonque cridar.
De costuma las tuavèm totas, ambe la ratunha, e las portàvem fièrament, a l'ostal de comuna que pagava per cada cadavre, mème se, a fòrça de rebalar de pertot, l'aviam trobat tot rede a l'abroa de la rota, e que tot lo meriti ne'n revenia a una veitura....
Mas pel còp foguèrem tant susprès que pas un aguèt l'idèa de trapar de la cailhassa per oc far.
E totas las vipèras s'enfugiguèron pels bartasses.
Titin èra tornat montar a l'ombra de son garric sens dire ren de mai.
Crèsi plan qu'oblidèrem de lo mercejar coma o meritava. Qu'aquel jorn, solide que l'envèja nos passèt subte de davalar dins una bauma ont benlèu nos esperavan d'unes serpatas gigants
Es aital que Titin sai que nos sauvèt la vida, e que me diguèri que benlèu compreniai un pauc son lengatge curios, sens l'aver jamai après, çò que m'espantèt tant e mai que ne'n parlèt a la maire al retorn:
- mama lo titin me parlèt e ièu comprenguèri...
Alara maman bufèt fòrt, se virèt vèrs una amiga que bevia lo cafè, e respondèt :
- mas qu'es c. coma la luna aquel dròlle...
Cò que me donèt pas l'ombra de la debuta de la coèta d'una responsa ....

vendredi 3 octobre 2008

viure al païs

Dins la carrièra del pont , i avia un còp èra una vielha casa qu'amenaçava de debordelar. Era la d'une femna vièlha tròp paura per pagar los artesans, fustièrs , teulièrs , per commençar .
L'auria plan vendut l'ostal ont èra nascuda, levat que lo filh o volia pas.
Lo dròlle èra pas anat a l'escòla , que lo regent lo volia pas pus al cap de la tresena annada. Disia que lo pauret èra tròp endarrierat per aprene a legir . E vertat que Miquel apprenguèt pas jamai a legir . Ni de comptar , encara mens d'escriure.
D'aquel temps dins tot lo bari , las maires somiavan pas que d'envejar los enfants a la granda escòla , a los far estudiar , per trapar un diplòme , e en seguida un polit trabalh plan pagat, de fonccionari si possible .
A pron pena se savia parlar lo Miquel.
D'unes disian missantament qu'avia perdut l'abituda d'o far e qu'èra vengut mud .
Las annadas passèron , e los enfants anèron a l'escòla. Mantuns capitèron una bona plaça mas ont? . Que pauc a chau pauc lo bari se voidèt. Semblava que lo tren los engamava e jamai los tornava. Los vièlhses partiguèron pel cementèri d'en primièr. E Miquel seguissia la maire quand anava acompanha un aujòl a la tèrra acabada. Mas ne'n partiguèt un fun d'autres mantuns còps cap al nòrd subretot a la capitala.
Cò que fa que Miquel demorèt sol de son atge dins lo bari.
La maire aguèt pietat d'el un jorn e li trobèt un can polidonèl que se sonava Dic.
A s'aviatz vist lo Miquel quand lo canhòt li sautèt suls genolhs . D'ara e endavant venguèron inseparables. Un parèlh d'amics coma se'n vei pas gaire.
A Miquel li venguèt la tissa de se seire , jol pòrgue de la maison aroinada, quand lo temps o permetia. E coma o permès sovent , en çò nòstre, se trobèt que passava lo pus clar de son temps sul sulhèt, ambe Dicon, a gaitar lo monde , subretot los pescaires que podia veire d'aqui estant .
Es aital qu'un jorn lo retrobèri segut a son pòste costumièr .
Veniai a pron pena de dabalar del tren de Paris, la capitala , ont triman sabi pas quant de milions d'occitans, luenh dels païs, desraiçats , perduts e sornes coma una fuèlha de las talhas.
Cò que l'administracion tradusis per: cal causir lo bistèc o lo solèlh.... Levat que lo bistèc es estrèch
Quand m'arrestèri dabant el li diguèri :
-alara Miquel t'agradas al solhèl coma un gat ?
Me respondèt pas ...
Sul còp me diguèri qu'èra de missanta passa, un jorn ont volia pas parlar.
Mas Dic sautèt pel sol per me venir lecar la man . Alara Miquel diguèt:
-te gaite, lo can te planh , e ièu tanben... Que sias pas uros... a la capitala.... sembla non?
Puèi Dic tornèt montar sul ginolhs . E Miquel se calèt.
Ne'n demorèri espantat. Virèri l'esquina sens pausar de question. Que sabiai perfachament de que parlava.
Aviai pas fach dètz mètres que cridèt :" viure al païs".
E sabiai encara de que me parlava.

mercredi 1 octobre 2008

Davant d'aimar

Davant de t'aimar

Mon amor, avant de t'aimar, aviai ren.
Trantalhavi entre las causas e las carrièras.
Ren parlava per ièu e ren tenia de nom:.
Lo monde apartenia a l'espera de l'èr.

Coneguèri alara los salons color de cendres.
Coneguèri los tunèls estajats per la luna.,
e los cobèrts crudèls ont se preniam comjat,.
e sus lo sable lo capuditge de las questions.

Tot èra pas que voide, e que mòrt e silenci,
cabuç dins la solesa e tot èra casut,
inalienablement tot èra alienat,.

Tot èra als autres e a degun,.
dusca que ta beltat e ta pauretat,.
donon aquesta davalada emplenada de son presents.

Pablo Neruda.