jeudi 30 juillet 2009

Cadièra


Consi van los françeses ?

Mal...

E consi van los occitans ?

Alara  Jaurès mormolhejèt 

"Encara pièger.

Aquò's un naufratge ....

e sem dedins...."

mercredi 29 juillet 2009

riana.



Albert Scharsinski   es darrièr al campionat del monde de "paupa amètla". Mas qual es lo primièr?

Dupont arribèt quatren a la caça dels conilhs . Mas qual es lo primièr?

Al campionat open d'Australia lo  francès es classat  a la trentunenca plaça. Qu'es pas bèla la vida.

Lo jornaliste se'n chauta . França mestreja lo spòrt. Mas qual es primièr?

Als campionats de natacions de Roma ont son passats los françèses ? Darrièr los autres , tre que los autres totes passèron la  famosa combinason.

Qual es la mai bela avenguda del monde?  Quala es la mai bela vila del monde? Qual es lo pus polid siti del monde?  Avètz devinhat: PARIS

Simple la television o dis de longa. França es mai bèla , ¨la pus bèla, subretot dins Occitania, Bretanha , Alsaca , Païs Basca , o Catalònha, o Còrsa, alara  França es pas bèla ?

Oc França es bèla, mas respecta pas  los dreches de l'òme e de la femna a l'encòp.

França es aital, tal un  païs major.......  de la raça  ariana.  Qu'esclafa tot en se passejant e que demanda al monde de la remirar.

mardi 28 juillet 2009

Femna d'Africa



Quitaràs pas femna d'Africa

D'estorrir tas gremas

E de plorar tos mòrts.

Dempuèi totjorn ploras.

Un espos , un enfant, un

paire, un sòrre .

Fam , guèrra , malautia, de compas

Quitaràs pas femna d'Africa

D'estorrir tas gremas

E de plorar tos mòrts.

Dempuèi totjorn ploras.

Un espos , un enfant, un paire, un sòrre .

Fam , guèrra , malautia, per dire!


Tèrra negra e verdejanta ;

La sang entre las regas.

Sens abeurar degun.

Femna d'Africa , jos ton vèl,

frenissent de penas.

T'espère las mans dubèrtas.

E te vòli sarrar sul mèu còr.

Mas que ? que te revires a ièu

E vesi que te ris , de ièu?

Vai te'n que ven capborda , falorda.

Nòta que, se compren que repapie.

Mas se podrià...?

Que la vida sià tant fòrta ?
E la nòstra tant garrèla.

Tal un espet de fèl.

Sus aquesta Tèrra laurada,

Ont cascalèja la sang

Ont grèlhan los tancs,

Ont se tampan los potz,

ambe d'uèlhs virats al cèl.

Quand la Tèrra d'Africa,

debordèla dins los cròs.

Femnas d'Africa , jos lo vèl

trebolent de dolors .

A son anma ofegada,

Que cerca la lum sus la rosal.

Ò maire valenta , soi aqui,

Te pare mos braçes ,

Pauses lo cap sus mon pitre.

Mas? Que? Me vòls pas veire?

E te revires l'esquina .

E ris e m'acapriçi.

De cridar , de t'insolentar

E de mormolhèjar encara :

« ò femna d'Africa soi aqui

dona me un pauc de vam....

del tèu vam...»

Pffffuit...Entre que se'n va pichonar.

A casa .

E que trepeje lo vial poscos.

AF

dimanche 26 juillet 2009

Alienor d'Ocquitania

Se sab pas quand nasquèt l'Alienor d'Aquitania. D'unes se penson que nasquèt en l'an 1124 a quicòm pròche, benlèu 1122.
Foguèt maridada al rei de Franca en 1137 e portava una polida rauba roja. Aquò's tot çò que dis l'istòria levat que los istorians ne'n finisson pas de descriure la cavalcada del rei e tota la sia seguida.
Que la femna comptava pas gaire . E que passava de lièch en lièch per fenir monja.
Levat Alienòr qu'èra canissa.
Lo rei en se maridant , ven de recaptar las tèrras de Peitieus. Qu'a l'epòca lo maridatge èra pas que lo mejan d'espandir lo domèni del conte , del duc o del rei.
Lo reialme del rei de França sai que a pron pena set despartaments de uèi .
Lo "reialme" del "conte" de Peitieus lo tèrç , benlèu la mitat de la França d'ara.
Qual es rei ? Qual es comte?
Se sab ara que la cançon de Rotland es un roman normand e occitan, nascut dins lo ceucle de la cor de Peitieus e non prèp de la, del rei de France.
De fach lo comte Guilhem anèt ajudar lo rei d'Aragon per la reconquista. Justament que lo roman de Rotland parla pas que d'aquò.
Se parla pas alara de l'ajuda del "rei" de França al rei d'Aragon.
Coma o mostrèt R Lafont en estudiant los trabalhs de C Lejeune, que trapèt lo luòc vertadièr de la batalha de Roncesvals, Dins Lengadòc Rossilhon d'ara. Qu'èra pas qu'una istòria occitanò normanda , puslèu normanda mas de segur pas gaire francesa.
Coma Jean François Gareyte que mòstra tanben que la cançon d'Antiòcha dèu estre encara anteriora, a la cançon de Rotland dins son libre: L'aube des troubadours.
Aquò's Alienor que serà la clau , la reina que farà lo ligam entre la cor trobadorenca e la del pichòt reialme françès que nasèja, vingt còps mai pichon que lo de Guilhem de Peitieus. E que demandarà a Chretien de Troyes, lo trobère de s'inspirar dels trobadors , per menar un pauc de joia a la cor , levat que lo traductor remplaçarà l'original, dins los nòstres libres d'istòria, e serà reconegut coma sol creator del roman epica . L'engenh frances? Non normand e l'engenh de se far panar. .
La gleisa , es a dire lo papa ven de s'acapriçar de contraròtlar lo maridatge dels poderos.
Aquò's aital que volontava de mestrejar lo monde. Aital pòd dire a un nòble que que sia , " vòstre maridatge val pas res , que siatz maridat ambe un reira-reira cosina.
Te caldria milhor de te maridar ambe un Capet.
Per exemple.

Aquò's lo papa que donarà la mitat de l'America del sud als espanhòls e l'autre mitat als portuguèses.
E que donarà Occitania que sabètz a França per li pagar son ròtle de filha ainada.
Per aquò far , se mesclarà de tot , e dirà lo maridatge nul que se tròbesse una parentat entre los maridats. Que se titola la lei: "los grads de parentat "
Consi non pas veire jà qu'aquò's la gleisa qu' aroïna los reis , los comtes e los ducs o lor fan l'astrada . França s'es pas facha coma nos an après , tota sola , per de liaçs d'engenh, foguèt fargada per la gleisa, tot al long de la sia istòria, e que la gleisa quita pas d'o ressègar) a aquò's fòrça diferent...
Dusca al moment o França se rebifèt en volent creire pas qu'a son engenh ...
E encara consi pas veire que Petain es plan lo filh ainat eiritièr d'aquela gleisa.

samedi 25 juillet 2009

Un poëta


Quand serai mòrt , ò luna,
ò luna patarina,
Prèsta mon còr als sòmis
que gàrdan de renàisser.

Ten me los uèlhs barrats 
tins tons òrts apallits,
dins la claror sens arma
de tos castèls d'oblit,

car la jove que mira
mon Doble en son miralh
carnenc es tan polida.

que poirià desmembrant
l'infèrn d'aquela vida,
me la causir per maire ,

Renat Nelli
 trach del Gai Saber  de julhet 1982 que lo traseguèt de : òbras Poëticas Occitana I E O 1981

vendredi 24 juillet 2009

Estivada de Rodés



Lo proverbi del jorn ausit un jorn al fièral de Rodés , ont se debana l'estivada :
adrèch coma lo cuol d'un pòrc que se barra sens correjon
».

Per dire que lo cuol , d'aparéncia simplòta es un sistèm de clavadura plan estudiat , mas fòrça complicat qu'i regardèssem un pauc, e, o cal dire, vertadièrament de primièra borra , ( aquò's la NASA que o diguèt per de qué capitèt pas de ne reprodusir lo mecanisme estranh, de traucar aital) per oposicion al correjon qu'escrifa los traucs sens capitar de tampar lo trauc, lo grand, qu'es censat de barrar. Per exemple lo de la borsa, del porta moneda, de las bancas, de la secu. Donc d'un biais deuriam dire que lo ministre de la santat deurià estre un engenh , capabla d'aparar la politica de la santat , tal lo cuol d'un pòrc que se tampa sens correjon. Mas que gauserem pas jamai li demandar de clucar aital , las bragas dins la man en consèlh dels ministres, o entre lo jornal de Vingt Oras ...

Encara que los aujòls auriàn pogut causir l'uèlh, lo clinhament de l'uèlh, qu'es terriblament complicat lo clinhament de l'uèlh , l'ulhada que! Levat que i pas cap de pression , ni de matièras fecalas de contener , ni de ministre per sarrar las parpèlhas, non per qué l'aujòl se pensèt en tèrme d'onor. E òc, fin finala aquò's una question d'onor .

Es la segonda part de l'anal-isi (scusatz que poguèri pas me l'estalviar).

Lo pòrc es una bèstia onorabla que vòl pas cagar de pertot, e que sab se tener .

Es aqui que lo sens de l'observacion se sarra prèp d'un sens agut de la vida en societat.

Imaginètz un ministre , un jorn d'estrena a Mureth dabant lo vire- l'ase carrat ( e òc n'avem aici) e que saupria pas se retener. D'aquel diriam que se condusis com'un pòrc. Serià missant, un abus de lengatge, una injusticia....

L'aujòl, sonque, nos remembra l'engenh del cuol de la bèstia que mestresa complètament d'afons son esfincter, la part la pus vergonhosa de son academia, que cap de porcatièrs pensan pas d'amagar.


Mas Dieus, baste que lo provèrbi vòlga pas dire : « maladrech coma lo cuol del pòrc » senon seriài tot fals, seriài cuèch, çò que serià bestia pel cuol del pòrc e sorne pel mèu...

E que me demòrarià pas que de vos pregar de me desencusar, un pauc coma farà pas jamai, cap de ministre.

Mas aquò's una autra istòria.

jeudi 23 juillet 2009

Anirem a l'estivada puèi a Carcassona


Aqui çò que ne diguèt Bodon de l'avenir occitan, de l'avenir dels païsans e donc de la lenga, dins una lettra al sèu ami Mouly del 1èr de novembre de 1963.
se ditz ben que los païsans son pas malaüroses dins lors bòrias. Mas sèm dins una autre temps . Un còp èra , un païsan avià una bòria per i s'arrapar dessùs e ne viure sens comptar se la trima ne valià lo còp , coma un bon arbre s'arrapa sul ròc sens cambiar de plaça e ne tira çò que pòt. Aquò s'apelava "l'economie de subsistance".
Mas uèi l'agricultura es un trabalh coma un autre trabalh. L'agricultor es un entrepreneire coma un autre que fa son bilanç e se'n va d'aqui quand lo bilanç es pas favorable. Aquò se dis "l'economie de marché".

Donc dins las annadas que venon ; qu'o volguem o qu'o volguem pas es aital, e dins lo mond entièr es aital, anam veire se clavar las darrièras bòrias d'un còp èra.
Que servis uèi donc de formar de rurals , quand i aurà pas mai de rurals?
Solament qualques uns demoraràn . Tenètz ne sètz coma dins vòstres Rajòls d'Antan (un libre de Mouly)quand èra la fin dels papieraires e dels pairolièrs.
Degun vòl pas viure uèi coma un còp èra. legissètz " la volonté paysanne". Los " joves" de l'agricultura sabon que lo païs serà lor. Parli d'aqueles "joves" que menon la barca.
Vesètz las estatisticas e tot . Mas un païs ven païs de ciutats , de vilas . pas de campanha.
Vos poirià aqui dire de causas e de causas . En America o en Russia es parièr... Las "agròvilas " de Krochev son aqui, prèstas per prene la plaça d'aquel miserable kolkòs que ne's encara a l'economia de subsisténcia.
Tot çò que creis la produccion agricòla mèrma lo nombre dles païsans.
Ara se vòl, un païsan se pòt arrapar sus un canton. Mas trobarà pas solament a se maridar e poirià pas vendre çò qu'amassa. Las novèlas leis acaban de tot trebolar(assegurança malautià e autres...)
Es bon per nosautres que comprenèm de parlar de las causas d'un còp èra , de las luchas dels pepins.
Mas se nòstra lenga deu èstre sauvada pels païsans ; perque dins dètz ans i aurà pas mai de païsans .
Se deu èsser sauvada , serà solament pels estudiants . Un qu'estùdia pòt tornar trobar nòstre lenga. Mas se disem als estudiants que nòstra lenga es una lenga de païsans aquò's los interèssa pas.
Tenètz : a l'estagi de la Ciutat ongan , èrem 150. Pas un Avaironés.
A Vilafranca i èri pas , mas d'Avaironeses ni avià pas gaire.
Las autras lengas : lo flamenc en Belgica , qu'èra perdut , lo chèc , tot a començat de renàisser pels estudiants.
E se a Sant Sernin i avià dos estudiants es qu'èran del Partit nacionalista occitan que los avià mandats aqui.
Mas los joves que pòdon interessar a la lenga d'òc l'estudian coma lenga e non pas coma ligada a l'agricultura . Pòdon pas comprene tot çò que contam de l'agricultura.
Ieu , dins La Grava ai parlat de l'escodre . Mas escodrà d'aquel biais dins dètz ans? Qual comprendrà çò que disi sus l'escodre?
E tantas besucarias aital. S'es bon de gardar lo sovenir dels ancians , que sens eles seriàm pas çò que sèm, o cal pas ligar a d'economias que trantolan uèi.
Mai que totes , los mèstres d'escòla e los païsans son contre nosautres : ni mai son pas de convertir que se convertiràn pas.
Es pus naut que nos caldrià tustar se podiàm.
A Rodès i a propedeutica, pas un mendre professoròt d'occitan. Res es organisat per aqueles joves.
A Vanves , i a lo licèu per correpondéncia que manda dins totes los licèus de leiçons de rus , o de portuguès , o de vietnamian, per aqueles qu'an de professors d'aquelas lengas al licèu. Res, i a pas res per l'occitan.
Ara la reforma de l'ensenhament , lo rebaladis escolar, la creacion dels districtes ' que son las agrovilas de Krochev) van tot cambavirar.
Mas vòli pas mai repapia .
Cò melhor serià de tustar pertot , mas podèm pas comptar sus çò qu'escrivi, pas mai."......

Mas de que dirià lo Joan Bodon ara , en vesent l'enverinament de la Tèrra , lo nitrate , lo fosfate , lo rond-up espandit a boldre , e totes los produches qu'enverinan l'aiga, la tèrra e lo cèl . Que diria se vesià l'èr empudesit per lo gas d'escapament dels motors dels transpòrts de tota mena.O per exemple, que lo fèm de las vacas e dels pòrcs son los mai poluaires de tot.
Ten rason Joan Bodon , lo païsandòt es condemnat. De fach es mòrt. L'ensaladas, pareis qu' arriba de China o d'Inda farçidas d'engrais biologicas quimicament lindes. Ambe de reglaments mai que mai estudiats per que Caireforc o Leclerc poguèssen far son burre. Lo chocolat es pas pus chocolat . Lo salmon es pas mai salmon. La majofa es pas gaire majofa , tanben la poma , la pera , e tot lo demai. De pertot de centralas electricas nuclearis o al carbon o al gas contunhan de cargar l'avenir de poisons que los nòstres enfants pagaran car.Pareis encara que China ne durbis una centrala cada setmana, qu'Inda ven de passar lo cap d'un milliard de tonas de carbon tragudas de las minas...
Uèi tot es tocat. Las potingas son tan poiridas. Nos vendon de magrir per viure vièlhs, mas l'aspartam que trobem de pertot es una saloparià que dona de tumors al cervèl.
Lo diantalvic n'es una autra que provoca pareis de mòrts subtas. Levat dins França que lo fabrica e qu'es la primièra consomatriça.
E dusca al quite virus H1N1 que fa tant paur a las autoritats sens que sapiam per de qué?
Los païsans an perdut tot prestigi, los medecins tanben.
S'anonçan la lutja feruna per subreviure cadun de son biais.
La republica francesa e son govèrnament UMP-S, o UM-PS que trabalha cada jorn per demesir la basa sociala del sistem qu'agrada tant als occitans coma un remembre d'un paradis perdut , levat que lo pantais ne desapareis un pauc cada jorn , per qué cal donar totjorn pus als actionaris e nos far dintrar dins lo liberalisme , lo capitalisme mondialisat ,( que la crisi i cambièt ren) se troba que ne devèm soslinhar la casuda .
Que los ricasses se son acostumats de gasanhar dètz per cent e mai , cada annada . La crisi arribèt.
Lor demòran pas que d'endeutar los estats . Cò que faN polidament. Lo grad ultim que! Aquò's lo poder o reverta puslèu lo de la mafia. Mas aquò's una autra istòria que caldrià dire, per qu'explica plan las causas....

Que vesi plan que lo biais republicanista de la Tresena republica , l'escòla de Jules Ferry e la securitat sociala son cada jorn acuòladas e a mand de desapareisser.
E que demòra pas mai, coma constanta, entre las annadas:

Que lo capuditge francès de nos tuar.

mercredi 22 juillet 2009

Castanh la responsa a Lafont




Per se remembrar la question , èra que Lafont volontava d’estudis economicas dins OC al revèrs de Castanh qu’explicava per de que ne calia pas estudiar lo sicut economica d’Occitania.

Aqui l'avètz:


« Lo rapòrt moral , adoptat per l’Amassada Generala de 1954, evidentament me fa cristalisar una propension anciana dins los mitans literaris d’òc a cercar fòra de la cultural los ferments de çò que se ditz « la vida » per l’augment d’un moviment occitan revendicatiu.

L’idèa es pas nòva que vòl que la realitat occitana serià inscricha dins los faches e los « processus » economics que lo nòstre terraire n’es lo teatre .

Occitania se poirià definir en perpaus economics.

Per la mia part , me pensi qu’en 1954 , l’economia politica es lo darrièr dels domènis que s’i poirià decelar los vestigis d’una identitat occitana.(soslinhats per ièu)

E dins lo cas qu’òm admetrià que de zònas economicas se pòscan considerar a l’en dedins del mercat franés , se cal ben dire que res establis pas , entre las tèrras nòstras , un ligam que tornarià donar una unitat a aquel nivèl. Consi Lengadòc tolosan se sentirià pas mai d’afinitats amb l’ensems aquitan (anant bensai cap a l’ubac fins Peitau e Leira ) qu’amb Lengadòc viticòl ; consi aquest serai pas mai ligat a Borgonha viticòla qu’al Massis Central per de reaccions sincronicas o non ; consi la val de Ròse se poiria desseparar de Lion per vesinar Tolosa , Montpelhèr e Pau ? Una supaucision que de regims economicas gisclen , derivaràn d’exigéncias que son sens cap de rapòrt amb las donadas culturalas.

Las causas se passan segond de nòrmas distinctas.

Introduire de concepts d’origina culturala dins lo domèni de l’economia es un non sens (soslinhats per nos) , una entreprèsa voidada al non res.

Mas, se ditz , la cultura pòt pas viure coma un monde claus ; se noiris de tot que se mòu al seu entorn. Aquò’s vertat . Dins quin sens ?

Se sauria pas concebre entre economia e cultura un rapòrt simple , un rapòrt immediat que responden a l’esquema d’un materialisma ninoi.

Los faches ma terials que dependon de l’economia ans de rapòrts amb los faches esperitals que despendon de la cultura sonque per l’entremesa d’una presa de consciénca politica e sociala. Es a dire que la pensada de las poblacions deu, d’en primier , interpretar en paraulas politicas e socialas las contradiccions que s’i troban plaçadas abans que de demandar a una

Tradicion culturala de li far prodèl, abans que de ne sonar a la cultura dins lor combat per las resòlver, dins lor esfòrç per las desnosar o per lor escapar.

Es çò que se passèt en Catalonha . L’aligança del renaissetn cultural e dels movements economics de las ciutats catalanas s’es realizada per l’entremesa d’una presa de consciénca politica e sociala , separatista e borgèsa , aquela d’una astrada catalana d’una nacionalitat que montava. La consciénca literaria e culturala venguèt confirmar e ajudar una conscéncia politica que se cercava jos l’aflat dels mobils economics. ( ???? Soslinhats per nosautres).

Mas se pòt dire qu’en Franca las causas van d’un autre biais . La presa de consciénca se fa dins lo quadre politic e social de la nacion francesa . Pòt prene d’azart un caracter regional , mas jamai occitan . ( E per de que ? La question es nautra…)

Se vei pas possible la naissença d’un partit politic occitan.

Donc lo ligam natural entre la revendicacion economica e la revindicacion culturala existis pas .

Dins l’accion e la pratica òm pòt pas agafar la pensada occitanista a de batestas e a de moviments d’opinion que se resòlvon e se desvelòpan sus un autre plan.

Demòra de determinar en de qué pòt consistir l’accion d’un moviment culturau occitan .

Per ne jutjar , soi persuadit que cal començar per butar contra la tendéncia economista que se desvela demest nosautres , una critica aitant afogada coma aquela que foguèt menada contra las sobras de las conceptions nacionalistas que tapavan lo camin nòstre en 1950. Critica encara mai necessària benlèu per çò que aquela tendéncia se farda diferentament e n’es mai dangeirosa.

Cò segur es que la natura de la seduccion econmista es de tal biais que pòt far espetar lo moviment occitanista .( ????)

Li vesi coma consequéncias immediatas :

1- de desvirar los membres del movement de las òbras positivas dins lòrdre cultural , al moment que tot i es far concernant l’estudi de la nòstra tradicion , la creacion de fogals plan ligats a las nòstras ciutats , a l’astrada de las nòstras capitalas regionalas , l’alestiment d’un art e d’una pensada, d’obratges capables , de portar un vam novèl a las donadas de la nòstra vida intelectuala. ;

2- 2 de desrompe a bèlis paucs çò mai clar de l’activitat de l’Institut per la manca d’ especialistas , per la manca de guidas segurs , e de la readaptacion d’intelectuals e d’artistas que constituisson la majoritat dels rengs nòstres, a de la disciplina tan particularas coma l’economia politica , se farià pas qu’ambe dificultats grandas ;

3- 3-d’introduire , enfin, demest nosautres de guarguilhs d’òrdre politic que la solucion ne serià pas possibla dins lo quadre d’un Institut d’estudis desinteressats .

Quina audiénca rescontrariam sus aquela via que i sauriàm pas jogar un autre ròtle que lo de la mosca del còche ?

Per quant a ièu , pensi qu’es d’aimar mai que los occitanistas se geten dins la lucha culturala amb una consciénca nauta e caprruda de las astradas de lor païs , en ciutadans de las vilas que i demòran , prenent en carga las aspiracions mai leimas de lors conciutadans dins un esperit engimbraire . Non pas que se dega refusar , coma de ben entendut , un estudi d’economia politica concernint los païses nòstres , o far defensa als nòstres romanciers de s’inspîrar de las condicions materialas d’existéncia de las poblaciosn qu’estudiàn ! Son pas aqui problèmas d’accion mas de sciéncia o d’estetica.

Aquò çò que repondèt Castanh al son vejaire de far pareisser d’estudis economicas sul sicut de la nacion occitana.

Ieu vesi plan que

- Castanh junta ambe los rasonamements del felibritge.

- que dis que i a cap d’òmes capbles d’analisar lo sicut economica occitan.

- Que lo sicut frances es autre e que las causas se resòlvon d’un autre biais dins Franca .

- Que praquò los catalans avian rason de lutjar.

- Que cal recampar dins lo quadre de la cultura totas las costumas e biais de viure occitan.

Que vòl pas veire una segonda lo jos desvelopament occitan.

Que de segur pòd pas comprendre lo slogan : « viure al païs » e per de que los caumaires son mai nombroses al miètjorn.

Brèu i a pas fotò.

Compreni pas la posicion de Castanh que lo tenia per lo tipe de las pòrtas dubèrtas .

E qu’ailas m’enganave…

E que Lafont que sos arguments son « oblidats » per dire pas « mespresats » me pareis lo, que vesia mai luènh de tota la còla.

Mas sai que m’engane

mardi 21 juillet 2009

economia occitana e volem viure al païs


La question economica.
O per de que Lafont troba major de parlar d'estudis economicas d'Occitania. Se pausa d'en primièr contre lo moviment felibrenc que volguèt ren cambiar jamai.






Mas dis amai
:
"Perqué nòstre preztfach es de faire lo païs ont vivèm que non pas "una reserva etnografica e linguistica", mai una tèrra viva , ont fai bon viure . La basa de l'occitanisme , dau mai vau, dau mai me sèmbla que la trobam dins un reviure economic que farià d'Occitania una "poncha avançada " d'aquèu canton d'Euròpa , un païs ont los òmes seriàn actius , fisanços, entreprenénts . Avisem nos que de tot biais , lo reviure se farà, mai se nosautres i apondem nòstra idèa occitana , se farà dins l'estrambòrd occitan , e la lenga serà pas oblidada. Campròs disià recentament qu'avèm una arma ambe lo sentiment mièjornau pron vius dins nòstris encontradas . Coma pas veire qu'aqueu sentiment miejornau se desliura dins la vida economica del païs ? Li Mièjornaus son totis consciènts de son èstre e de sa revendicacion: toti, dempuèi lo bordier gascon que trabalha sus una tèrra paura e que demanda lo mejan de l'abonir, dau vinatier dau Menerbés que se ditz oblidat dau govèrn, dau carbonièr di Cevenas que se vèi compelit de fugir son païs au borgès de Marselha que cerca a son negòci una basi marselhesa, toti manifèstan pèr eli, es a dire pèr la vida d'Occitania.
Nòstre pretz-fach es doble:

1- Ajudar aqueu reviure pèr l'estudi, en aculhissènt dins nòstri revistas e dins de publicacions nòvas l'estudi racionau de la vida occitana. E veiretz que nòstri publicacions seràn mai legidas. Mandèm uei un slogan d'avenir: la firma IEO sus çò qu'es de potencialitats economicas de nòstra tèrra .
2-Empeutar sus aqueu sentiment miejornal de basi economica lo ponch de vista cultural. Coma?¨Per una orientacion dinamica dau trabalh de nòstris escrivans , pèr nòstra preséncia efectiva pèr la persona o l'escrich aqui ont lis òmes s'acampan .
En mesclant dins nòstri revistas li ponchs de vista que son fais es l'occitanisme. Mandem un autre slogan: un reviure d'Occitania sens la cultura d'òc es un mitat camin. E pèr nosautres : una cultura d'òc sèns un reviure d'Occitania es una cultura mòrta.
Coma vesètz parlam pas pèr ideologia. Nòstra neutralitat pòt pas patir d'aquela curiositat pèr lo defòra. Se n'i a peèr nos engardar d'aqeu pas; es que pèr eli es lo sòmsòm..."
Robèrt Lafont.

Coma se vèi R Lafont ten un biais dinamic de la lutja . E sa dicha punta cap als felibres e a Castanh que repondèt sul pic.... E que veirem lèu la sia responsa.

lundi 20 juillet 2009

Federar



OC NUMERÒ 197 ESTIU de 1955


Un còp èra, pareis que Lafont e Castanh se freguèron fòrts , sul biais de melhor federar los occitanistes. Se passèt dins las annadas de l'aprèp guèrra, al temps d'una amassada de l'IEO que se debanèt a Montpelhièr a l'estiu de 1955.

Que R Lafont volia far una plaça a las estudis economicas , dins la revista Oc, sai que per mostrar consi Occitania tenia une part pichona, quitament oblidada, en rapòrt del Nòrd. O benlèu se plaçar sus un autre sicut de lutjar.

Praquò remembrètz vos dels sobenirs luenhtans e escolaris de la desliurança granda de 1945, de la darrièra granda guèrra, e dels libres d'istòria, de la comunala . La populacion del nòrd que trobèt de s'amagar al miètjorn.

Los maquis quasiment totes que se trobavan tancats dins lo miètjorn.

Mas Castanh faguèt coneisser la sia desaprovacion , que per el, aquela mena d'estudis , riscavan que de far espetar l'IEO. E que per el èra mai important de fargar l'unitat per la lenga, alentorn de la lenga, que de mostrar lo jos desvelopament d'Occitania.

Qual ten rason uèi?

Auèi vesem que la « crisi » buta subretot ont i a d'industrias es a dire al nòrd e a l'est.

Oblide pas una segonda, Molex, Job , Boch, ece, de segur qu'es encara mai grèu aici ont n'avem pas gaire d'emplècs .

Mas sufis de gaitar las mapas de las clavaduras per veire que la banlega parisenca es mai tocada , per la rason, que tot s'i tròba amolonat, per la volontat dels jacobins e dels governaments reials o republicans.

Nos aus tenem Air Bus , mas que jà se bastis las usinas dins Tunisia , dins China. Aquò's qu'avem de sabentasses nosautres, de primièira borra, de las escòlas de comerças , sabètz los ases que nos an menat ont ne sem auèi, e qu'an ja tot oblidat sa bestièsa, e que contunhan de ressegar las asenadas americanas del temps passat, entre que los americans tornan son entreprèsas al païs , nos fasem al revèrs .

Mas, per tornar al subject, qual vesia linde sus l'avenir en 1955? Lafont o Castanh?

Consi se fa que Castanh , reneguèt de criticar un governament parisenc que se chautava aital del « miètjorn », coma se lo fach de notar los punts de josdesvelopament economics portavan en el, las granas d'un fais d'enganas pels occitanistas?

Es que Castanh somavia de servar l'unitat ambe los felibres alara tant poderoses ?

Es que los felibres èran incapablas d'ausir las vertats economicas d'Occitania.?

Paures que uèi tot aquela discutida me pareis bromosa e que comprene mal ont es lo « mal ».


De las legiduras d'OC d'aquela epòca, ne soi forçat de constatar que la discutida sus la melhora strategia de seguir per trapar de sauvar la lenga e la cultura d'òc, e suls mejans de recaptar la dignitat de la lenga , e ben tot aquò auèi pareis gaire dins la premsa d'ara .

Consi la question non se podrià pas èstre d'actualitat?

dimanche 19 juillet 2009

Separatisme


Aqui çò que diguèt dins "Oc" en 1955 Juli Cubaynes "sus l"utilitat d'una traduccion occitana de las majas obras classicas grecas e latinas".

Los de la primièra tièra( parla de los que las pensan impossible las reviradas) son d'amics de la Lenga mas qu'an per ela pron de fe, e n'an pas per ela pron de coneissença. Escriure d'òbras personalas de gostosa prosa , de fina poësia, en aquela Lenga de nòstres mases , ...
Aquò d'aqui l'admeton coma plan possible, e encara en se mantenent dins un cèucle estrech ...
Mas nos auçar a la requista poësia d'un Vergèli , a la clartat precisa e nerviosa d'un Cesar o d'un Tacit, a la majestat verbala d'un Ciceron o d'un Demostenes , aqui , a lor dire , causas a
l'endessus de sa portada,; -
e me demandan se traduccions i a en Lenga d'Oc d'aqueles autors.- Ma responsa , ailas! es que non ; per la maja part d'entre eles . Mas afortissi qu'atal n'es , non pas per çò que nòstra Lenga es inapta a de talas òbras, mas per çò que dins lo felibritge avèm tròpes d'"aimadors" trabalhant cadun coma aquò li truca pels timps, sens se chautar d'apariar , de realisar una òbra en equipa, una òbra comuna,- cadun cercant a donar d'òbras personalas(vèrses mai que mai) , e estimant que "tradusir " es benlèu trabalh tròp escur e tròp umil, per non pas dire tròp malaisit...
Los autres , ( los soscaires espaurugats ) los que crentan de talas traduccions, vèson pus just d'un biais, comprenent qu'un còp pervesida de talas òbras, una Lenga, une Lenga quita d'èstre un esplech populari e es arribada a son aplèchament complèt. Aqueles m'an dich: quand escrivètz vòstres poëmas de "La Tèrra e l'Ostal", aqui vos aprovam; - mas quala foguèt vòstra idèa , quand tradusiàtz Vergèli , los Evangèlis de e San Pau?- Es que voldriatz botar l'Occitan al reng de las grandas Lengas nòblas , ne far una Lenga" concurrenta del Francès ", capabla d'èstre , a un moment de l'Istòria (òm sab pas a l'avenir) , la Lenga del miètjorn sompartit del Nòrd ? - Sètz pas , vosautres , de separatistes ; mas aquèla grana del mond pòd espelir , un jorn, aquel jorn, trobaràn tot prèste l'instrument que vos-aus , los literadors , lor auretz inocentament fargat... Aqueles d'aqui butavan un pauc lènh lors conclusions e lors profecias . Lor daissi per compte lors exageracions - e la vièlha e nècia question del "separatisme" occitan , n'a un briu qu'i an respondut coma se devià e qu'es tombada dins lo clauset de las repapiadas. De cap de biais lo Miètjorn non pòt ni non vòl , tant economicament que moralament , se sompartir del Nòrd e, amb Mistral , un còp de mai disèm:
" Siàm de la granda França e ni cort ni costier!"
Mas aviàn rason , aqueles , en vesent qu'una Lenga pervesida de sas traduccions classicas es una Lenga arribada a sa majoritat e que deu èstre presa al seriòs. Praquò , n'es pas per simple motiu "apologetic" e pas solament per far la pròva de sas capacitats que la Lenga d'Oc deu s'incorporar los grands classics ; es, tanben , per son benefici personal.- Escotatz çò qu'a aquel perpaus de traduccions, l'abbat Delille escrivià dins lo "discors" preliminari a sas Georgicas: " J'ai toujours regardé les traductions comme un des meilleurs moyens d'enrichir une langue . La différence de gouvernements , de climats et de moeurs , tend sans cesse à augmenter celle des idiomes : les traductions , en nous familiarisant avec les idées des autres peuples , nous familiarisent avec les signes qui les expriment ; insensiblement , elles transportent dans une langue une foule de tours , d'images , d'expressions , qui paraissent éloignés de son génie , mais qui en s'en rapprochant , par le secours de l'analogie , quelquefois s'annoncant comme le seul mot , la seule expression , la seule image propre , sont soufferts d'abord , et bientôt adoptés. Tant qu'on ecrit des ouvrages originaux dans sa langue, on n'emploie guère que des tours , des expressions dejà reçues ; on jette ses idèes dans des moules ordinaires, et souvent usés: lorsqu'on fait une version , la langue dans laquelle on traduit prend imperceptiblement la teinture de celle dont on traduit. Ecrire un ouvrage original dans sa langue , c'est, si j'ose m'exprimer ainsi,, consommer ses propres richesses; traduire , c'est importer en quelque façon dans sa langue , par un commerce heureux , les trésors des langues étrangères. En un mot , les traductions sont pour un idiome ce que les voyages sont pour l'esprit." Dins aquel escapol , l'abat Delille parla de las traduccions presas en general e a una epòca ont lo Francès un briu n'avià que s'èra incorporadas las granda òbras classicas. Mas se çò que ditz es vertat per de traduccions de simplas òbras ordenàrias d'una autra lenga , consi plan mai avèm rason de dire tot pariu , en çò que nos-aus serà la traduccion Occitana de las majas òbras classicas : per tant d'òbras mèstras qu'escriuguem dins nòstra Lenga , quicòm d'essencial nos mancarà , tant que nos serem pas enriquesits d'aquel tresaur.

La legidura d'aquel text escich en 1955 per Juli Cubaynes nos mostra clar que la question demòra. Que m'agradi de notar las evolucions dempuèi las annadas 50. E que mantuns còps i a pas gaire d'evolucions.... Primièra remarca ,
  1. que lo ròtle del felibritge èra pus important en 1950.
  2. qu' una Lenga que tradusis las òbras majoras arriba a maduritat ; a la dinhitat -
  3. qu'una Lenga madura amenaça de segur l'unitat nacionala -
  4. mas que la Lenga d'Oc s'amerita d'arribar a maduritat.
  5. qu'es pas question de se sompartir del Nòrd?
Coma vesètz ren d'evident mas tot actual dempuèi 1950.
Espèri vostra idea....
I tornarem ambe la discutida entre Lafont e Castanh qu'èra de la meteissa borra.

vendredi 17 juillet 2009

La luna de Carcassona



Visca la diversitat vertadièra.
Visca la republica qu'avem facha.
Tot es nautre.
Avem pagat lo prètz. Pel mens los aujòls que pagaron car lo terme.
Ara s'agis pas que de s'apasturar dins

l'encastre estrèch ambe los jacobins de tota mèna.
Al biais d'un païsan que se jairia , a l'ombra de son prat, dins la palha mofla qu'auria dalhada .
Deman parlarem nòstra lenga.
Deman Miquel Debre, Montauborg, Melanchon , Carrèra del Caussa, Slama , Rocard , e totes los jacobins de la ciutat silenciosa , amudida, cantaran ambe nosautres la cançon del ritonèl , sabètz la que parla d'un riton que savai pas que dire : coac coac , coma un riton parisenc.
Aladonc adiu la res-publica e visca lo fromatge de cabra e cap al castèl de Carcassona.
Lo 24 d'octobre...

dimanche 12 juillet 2009

Paraulas



Diga me ont se van .
 
La lenga d'amics sebelits

Ont s'atropèlon las paraulas,
Quand desbordèlan de son crid.
Quand permejan son mot 
Sa votz, bèl temps nos parla,
Tal un crid ponchut dins un bauç,
Un resson fòl que tinda ,
A las parèds de l'oblid.

Que la paraula al plond d'un trauc.

Paraulas? Dichas? contes bèls? 

S'ausis pas pus lo crid aprèp?
Quand s'atuda lo solèlh.
Ausètz ren de ren?

Dapasset lo resson s'escantis.
Un èrsa que se va morir
Un rebat treblat de grèmas
Per trapar la sia vida etèrna ,
De la vida que vòl pas finir. 

Per los que demòran vius.
E nos recòrdan de gaitar .
Lo jorn , la nuèch e las estèlas?
E de cantar sa dicha al cèl.
En escotant las sèunas paraulas.

Que cadun faga son jòc?
Cadun son temps , sa libertat,
Son plaser , son embriaguèsa,
Sa mòrt lenta sens capitar ,
de trapar son astre, son solaç.
Mas ont es  la libertat ?


samedi 11 juillet 2009

Ocquitania










Ocquitania lo darrièr badal........ o la respelida?

jeudi 9 juillet 2009

Pina




A Pina que donèt son ama a la dansa

mardi 7 juillet 2009

Ròsa

 
Qu'à la cima de la montanha
I a l'estatua del prince malastruc.
Que ten dins la man  lo sceptre.
Despoderat, d'un reialme oblidat.
D'un pòble  sens paraula
E de sos uèlhs color de sang 
Rajan de lagrèmas d'argent .
L'òme, que li soris  Ròsa. 
Lo prince de las colombas,
Dels passerats , dels rossinhòls.
Que para la man al monde.
Dins un òrt de granda solesa.
Al cap de la montanha , òc.
Se ten l' ombra d'un prince sorne
Un rei que voldria cantar,
De  sas pots de marbre. 
Quicòm mai  qu'un mormolh.
E brandir lo sceptre al cèl.
Mai qu'un marga de baleja.
E  quitar son public: quatre aucèls gelats.  
Levat  Ròsa  qu'escota en lor donant de pan .
Que fa cantar al Prince sa cançon oblidada... 

dimanche 5 juillet 2009

Camin de Luna






La vida, e son camin de Luna,
A l'abroa de la mar, sul sablel,
Lo vial dels raisves inacabats
I trescambe , mossegat de talent
Al mitan , de rajals blancas,
Qu'esclaira amont la calada
D'escruma que raja d'un arcanèl.
Se vei pas pus entre la nuèch,
lo camin de la davalada.

Passa aucèl sus ala de vent,
Que penchena los blats de son arpa.
D'unes rison dins l'ombra d'argent,
D'òmes mascarats per carnaval
D'autres redolan dins lo gravas
Peregrins, dansaires, paucs vals.
Nos demòran pas que de seguir,
Los que trepèjan dins lo fangas.
Sens recaptar cap de memòria.

Camin de Luna dels amnesics,
Camin de passar los uèlhs dubèrts.
Passejada gauchosa, tal un pantais .
O una cachavièlha...

jeudi 2 juillet 2009

banhaira


D'aprèp una idèa del "paure" Renoir que me semblèt de bon melhorar.
E òc que las cavilhas me dolon pas.

Las caissas son voidas :
-las de la retirada
-las de la securitat sociala.

Nicolas vòl lançar un manlèu , e vòl lancar tanben un gran debat democratic :
Mas de que far d'aquel argent?


Es pas bèla la vida?
Per escotar quichar aici sus
D'un costat las caissas voidas , ambe de vièlhs que tocan mens de 800 euro per mes ,per viure , de l'autra l'idèa falorda de butar Paris dusca a z'Orleans, un grand Paris , veire dusca a Monaca ambe lo TGV.
Visca França filha ainada de la gleisa , Amen.
E visca Occitania.