mardi 29 mars 2016

la fusada occitana




La fusada occitana a viatjada uèch sègles ambe la velocitat de la lum. A traversada lo sègle de las lums , lo mesprètz francés , las guèrras de religions , las de Napoleon, l'esclavatge , e per acabar las guèrras colonialas. O faguèt a mans nudas ambe per unenca ajuda son carburant d'umanisma

La fusada encaparà lèu de se pausar.... sus la nòstra Tèrra  que se sona : Occitània.

vendredi 25 mars 2016

Novèla la mòrt del paire seguida



Me remembri que traversèri la sala coma un funambul . Per astre una tropelada de servicialas desturbavan l'atencion dels obrièrs atalentats , mentre que montavi l'alèa centrala de la cantina.
Que me trobavi la preda d'una meuna obsession, nascuda del jorn que me calguèt anar cercar de cigarretas per Marcial, al vilatge , dempuèi qu'èri passat davant lo miralh d'una veirina ,que me tornèt l'imatge d'un esparnal pietadós , ame de bragas que s'acabavan a mièg pompilhs , e que laissavan endevinhar mai que la teunesa del teissut al nivèl del fons . S'i vesiá lo jorn e la color de l' eslip qu'el meteis se sarrava del nanòmèstre en tèrme d'espessor . Es aqueste jorn que comprenguèri que tant valiá melhor far rire qu'empusar la pietat, pièger lo desir . Fugiguèri las lums o los rais del solelh, lo contralum èra vengut mon enemic . 

Aquela morala crusèla teniá pas qu'a un parelh de bragas, qu'a fòrça d'èstre lavadas e baceladas , los fials n' èran vengut tant teunes, mai que los d'una tela d'aranha , o d'un mocador de seda de la femna d'un emperador chinés.
La vida m' ensenhèt de venir invisible . Aital n' en arribèri de soscar e de saupre lo moment de causir la sortida o la dintrada dins una sala , d'aprofechar del moment que lo monde es disturbat per quicòm. Podiái venir invisible . Question d'observacion e d'oportunitat . Caliá causir lo bon moment. Auèi, coma podiái pas ren engolir, me calculèri lo moment de quitar la taula . Los òmes se parlavan de paga, de cuol e de mangiscla, mas n'i aviá un que m'estudiava e que m'espigava de contunh, dempuèi la debuta , lo renguèri sul pic dins la categoria dels omosexuals obrièrs, l'espècia la mai piètre , qu'es tant numerosa que las autras, mas que refusa de dire son nom. E que se trufava de ieu lo barbut pederasta sai que mai paisan qu' obrièr . Alai quant passèri davant el per anar als comuns e que cridèt « vesètz , lo mecut a agut un fuòc de ponde» e mostrava al totes mos pompilhs desplumats , i tornèt al retorn dels cagadors m'esperava « te siás pas cagat dessús manhac qu'embrena ?» e mostrèt a totes las tacas que mirgalhavan las meunas bragas en se sarrant lo nas .
Mas degun l'escotava pas. Que Josiana començava de recaptar la vaissèla al cap de la taula , las popas que li fasián espetar la blòda...
E se riguèt a se pissar dessús de plaser, ame sa dent d' aur al mitan de son cais de can negre . Que foguèri plus finòt qu'el. Al moment qu'una autra serviciala venguèt pausar los cafès , en mostrant mai que la mitat d'un sen qu'òm se podiá demandar cossí lo faudal florit podiá téner aquesta pression infernenca quitament de natura sismica , cossí los teisseires encapavan de trenar de telas tant solides; me levèri e partiguèri tal un lusèrp , de la peira sèca fins a las falguièras, per una bela vesprada d'estiu, quora un pescaire passa sul vial . L'autre ne demorèt boca badanta.
Alara me tornèt lo remembre d'una fèsta de patronatge , alara qu'una bodega craïnava ; «ginestas floridas» la cançon del torn de França de la femna qu'enmusicava lo torn ame son acordeon , per dire , la regretada Iveta Horner .
Lo barbut ensajava plan de me mostrar als autres , mas degun fintavan pas que las popas de la Claudina que desgrunava una carrejada de tassas de cafès , en facia de cada cap roginèl, pivelat pel balanç de las popas poderosas , tal los B52 , que vesiam a las actualitats , escampar sas bombas quimicas de rondup sus la pista Ho Chi Minh ...
Ne'n podiái pas me téner lo ventre mentre que los autres cresián que m'escanavi de rire.

Aital la primièra setmana passèt .
Que tornèrem al talh. Al cap d'una androna , ame doas ostals en construccion e un bèl casal vièlh, mitat cubèrt d' èuras , ont demorava una femna fòrça discrèta. Marcial me pausava al cap del camin e fasiái lo demai a pès , a pro pena un quilomètre. De cada part s'espandissian las pradas ceucladas de fials d'aram. De vacas , de olandesas , negras e blancas , las que donan de lach a boldra , un lach gaire gostós , e que fa pas gaire de crèma , sabètz la que se manja al matin sus una lisca de pan , qu'ame lo fraire nos la disputava. Auèi lo lach ten pas mai de crèma. Nos la lèva tre la molzuda en fasent bolhir . E lo lach ven una pissa blanca.
-ten te prèste , un camion deu passar per liura lo gips 'questa vesprada me lançèt lo Marcial
Aviái vist las cortinas de l'ostal vièlh bolegar. La femna m'espiava . Mas l'aviái pas jamai vista ela. La cresiái vièlha. Non èra . A doas oras petantas un camion de vint tonas s' endralhèt dins l'androna e venguèt delargar , los carrèls , los sacs , lo bacula, de plancas e d'estaudèls.
Tre lo motor arrestat , sul pic lo calfaire gulèt qu'anavi pas pro leu.Que me calià me bolegar las pèlhas.  Me butèt tot a l'abroa del platèl sens davalar, e s'acontentava de me calar lo sac o lo carrèl ame lo genolh tot en  renegant. Despacha te , qu'ai un descargament encara a liurar . Faguèt mina de s'estonar: mas siás tot sol! me fau cagar ton patron. I poiràs dire . Me confla . Totjorn ça mème.
Me remembri que pausèri los sacs de gip pel sòl , los carrèls tanben. Sul bon de liurason que me faguèt signar sul capòt brutlant lèu lèu, èra escrich qu'i avia un centenat de carrèls e nonanta sacs de gips , pus vint ròtleus de bacula, amai un trentenat de plancas e un parèlh d'estaudèls.
Sentiguèri sul pic que podriái pas i arribar, mas començèri de tot preparar pel l'endeman . Que me caliá ben tot montar a l'estatge, per un escalièr estrech de molinièr que s'arrapava redde dempuèi lo futur parcatge del jos sòl .
Un sac pesava quaranta quilò , un carrèl vint . L'escalièr de fusta craïnava e s' alunhava de la parèt de bricas , cada còp un pauc mai, e me disiái qu 'acabariai de lo far petar e ieu tanben .
Ne'n podiái pas mai. A la mitat de la vesprada de monta davala, me seguèri sus lindal e fintèri la prada dempuèi lo balet.. En fàcia la femna aviá dubèrtas las fenèstras grandas e me gaitava. Me remembri que portava un faudal blau florit . Sa cabeladura castanhenca li tombavan sus las espatlas. Èra divenca.  
Dempuèi quant de temps me fintava?
Me levèri per tornar de montar lo gips. Me sentiguèt vergonhós de m' èstre arrestat tant de temps .
Qu'anava repotegar lo Marcial?
Avia pas pro de fòrça per los cargar sus l'esquina . E de longa amenaçavan de m'escapar de las mans, tre que m' acrencacavi per l'escala. Lo cap me virava. Al despièch dels muscles adolentits contunhèri una bona part de la vesprada . Susavi coma un buòu . Anèri tres còps a la barrica per m'esposcar e puèi coma ne'n podiái pas pus , beguèri torna mai, a l'aiga poirida ont se negavan , los moscalhons e ont nadavan un fum de cambaròtas pichonas. L'autre matin ja l'aviái tastada l'aiga veirinosa.
Me valguèt de conéisser Maria.
A las cinc oras me demoravan encara un vintenat de sacàssses . Venguèt penible de los arrapar fins a l'espatla . M'en escapèt tres de sacs e quatre o cinc de carrèls, a la mitat de l'auçada de l'escala tremolavi , e tot se metiá a vibrar. Lo debàs èra vengut blanc dels sacs crebats.
A la fin podiái pas mai levar los braces .
Davalèri per beure un còp de mai. Me seguèri dins l'ombra de la cava. Lo ventre se me torcissiá. Subte me venguèt una foira del diable. Passèri aviat dins un autre membre del garatge, luènh de la dintrada, e caguèri de l'aiga sus la tèrra gibosa, entre los tròces de fusta ,los bocins de cartons , un vertadièr rajal poderós e sanhos, rajèt mentre que me mordissiái los pòts per gingolar pas coma un nenon que digerís pas lo lach .
Cresiái d'aver tot largar al restaurant . I tornèri encara e encara, fins al moment ont ragèt pas ren mai , levat l'enveja de gular coma un lop que s'es pres la pata dins un cep, quora los budèls contunhavan de se nosar .
Coma tornavi en trantolant vèrs l' entrada , la vegèri tala una ombra leugièra . Me fintava de sos uèlhs clars:
  • podètz venir a l'ostal... Se volètz ...
Cregueri m'estavanir. M 'aviá endevinhada? . Lo cap me virèt. I vesiái mal al contralum.
  • venètz tornèt dire...
La seguèri . N'aviái pas cap de fòrça. traversèrem darrièr l'ostal , puèi dintrèrem dins la cort de son òrt . Me semblèt que marchavi sus de coton , sus de la tèrra mofla. Un canhòt venguèt me niflar los pompilhs. Rafiguèt los caisses. Maria dubriguèt la pòrta granda . Fasiá fresc . Noliá a sopa. Me mostrèt l'escalièr que montava a l'estatge tot de fusta cirada, que lusissiá dins l'escurina. En fàcia dobriguèt la pòrta de fusta massiva  escalpradra,  de la sala d'aiga.
- aqui avètz de savon , ala las servietas diguèt d'una votz dolça .
Sortiguèt. Barrèt la pòrta. E me seguèri sul cagador. Que d'aquel moment i vesiái doble.
Puèi mon agach s'apasimèt, e fintèri la pèça tota carrelada de mosaïcas blavas ame una representacion de la mar granda e de batèus de Cristòl Colomb , la Santa Maria benlèu .
Ne'n aviái pas jamai vistas aital de salas d'aiga . Lo luxe. Coma n'i avia pas dins mon Roèrgue ,que coneissiai pas que lo cagador a la turca, dins l'òrt , ni mai de lavabo blanc o castanh , ni mai de banhadoira , qu'aviai pas conegut que la grasala del dimenge matin abans la messa e l'aiga tebèsa dins la frescor de la cosina . Tot aquò me semblava del domani dels raisves.
Tornèt trucar a la pòrta la femna e diguèt :
- donatz me los vestits per la bugada .
Entredubriguèt per me passar de bragas e una camisa de carrèl escossés que trobèri quitament nòvas...
- despachatz vos ...

Me desvestiguèri  de ma pèl vièlha de  lepros. 

dimanche 20 mars 2016

letra a un amic catalan

Letra a un amic catalan.

En 2012 , una còla d'òmes fòrça simpatics s' acampèron del costat del Borget , pròcha de Paris , per cambiar la politica de França. Totes s' enrabièron mai que mai contra l'enemic de la finança e de las bancas, ame davant , quilhat tal un gal de totas las plumas, que se sonava ( e que se sona encara) , François Hollande, un fum de monde l'acompanhavan, e lor arribavan de cantar l' internacionala coma los minaires de la Sala , per dire, ne'n venguèt d'autres totes pus acarnassits a tombar lo «sistèma» coma disián de l'expleitacion de l'òme per l'òme , de l'òme per la femna , o al revèrs l'expleitacion contrarotlada de l'un per l'autre.
Tre la debuta me diguèri van tròp luènh. Òm pòt reformar sens copar las clòscas. Per de qué cridar tan fòrt? M'arribèt de me demandar se caliá votar per d'extremistas...Voliàn tot espetar. Que la parèt èra tombava miladiou.
Lo pòble pel còp , i creguèt. N'avia son sadol del magiar bondissant, lo Nicolas Sarkosy.
Francescò se quilhava per denonciar los vicis del capitalisme , e prometiá de manténer l 'enriquesament dels rics, dins de bòlas normalas , necessàrias, ciutadencas , perenas e durablas.
O voldriai pas trucar l'arma prigonda dels nòstres amics catalans , mas aquò va de mai en mai mal.
Coneissi l'admiracion dels catalans per Paris , la capitala del grand chic parisian e doncas vos voldriai pas malcontentar. Mas nos avètz tornat un «nanar».
O lo primièr còp qu'o vejèri , un diable encara mai acarnassit que los autres de prendre sa plaça , un tipe dels ramblas que se sonava ( e que sona encara) Manuel Valls .
Me diguèri qu'èra una ofèrta del pòble catalan , pòble fièr que contunha encara e totjorn de lutjar per son independéncia , e qu'es encara d'esquèrra , vist la resulta de las eleccions, e que lo Manuel non podiá pas èsser malvolent , missant o perdut dins de foncions novèlas, que li passavan benlèu a trenta mila mèstres al dessus del cap. Benlèu que se fasiá l'aprendissatge .
Ailas amic catalan , soi al regrèt de dire que nos avètz passat un baston merdos , un drèlh espinós coma se ditz dins Roergue. Lo tipe fa pas la malha e quitament val pas la cartocha .
S'es metut quitament dins la part del PS qu'es vertadièrament de drecha . Francesco Holland que dèu sa preséncia a la presidéncia , qu'a la  "desbandada» de DSK meteis que sián fiers de lo veire cavalar tre qu'una rauba passa a portada, es lo cas d' o dire quita pas de panar las idèas de drecha e de las aplicar .
Es triste d'o dire , mas sabètz que resumís a el tot sol la descasuda creissenta del PS dempuèi L Blum que trobèt pas un moment per ajudar los republicans d' Espanha , per pas entristesir Hitler e Mussolini , a Daladier que partiguèt signar los vergonhós tractats de Munich , en passant per Guy Mollet qu'anèt cercar De Gaulle en 1958, puèi ame Mitterand que se passèt la vida a denonciar lo còp d'estat permanent de Carlitò
de Gaulle, e que demorèt catòrze ans al poder, que foguèt lo primièr e lo sol dels presidents descorats per Petain de la francisca, qu'encapèt de montar sul tròna del PS , a prene la presidéncia del PS sens aver jamai pres la carta del partit. Un brave tròç de sciéncias ficcions non?
En espigant per dessús las Pireneàs m'es vengut l'idèa benlèu un pauc tròp corta , qu'èra benlèu la destinada del PSOE, del PS , del PASOK, de collaborar encara e totjorn ame las fòrças del sabre e del gopillon. La banca e la gleisa !
Bon mas aquò nos aluènha de la discutida.
Me cal vos demandar un servici.
Amics catalans, siatz pietadós, nos avètz fach l'estrena de Manuel Valls , e totes aicí vos demandam , uèi de lo tornar prene , de lo trempar de quitran e de lo cubrir de plumas , de lo pausar ont volretz , a Madrid se volètz , mas vos ne'n pregam : tiratz nos, de pels passes aquel esparnal que cluca dels uèlhs coma una cavèca!
Merces pòble aimat.

lundi 14 mars 2016

La volonté d'un pape ou la naissance de la France sur les ruines occitanes




La volontat d'un papa o la naissença de França sus las  roïnas occitanas 

Bon, soi d' acòrdi sul subjècte de l'amenaça que representava la butada del catarisme dins Occitania e sul punt que l' Innocent III se sentiguèt forçat de copar las alas als eretges que nasejavan suls territòris dels comtes de Tolosa e de Trencavèl. Mas tot aquò es un pauc cort, e resumís mal la fam de poder d'un òme de gleisa, avesque entre los avesques del monde crestian, e que decidiguèt de se levar contre lo poder del emperador germanica . Aquel avesque que se sonava Gregori , èra un avesque "putschiste" , que refusèt de prene sa placa, e ren que sa placa dins la ierarquia ortodòxa.
D'en primièr cal saupre que Roma un còp èra vendiá las cargas de glèisa coma uèi se vend una liçença (franquesa) per una granda marca. Per exemple un òme que voliá venir un avesque , deviá far lo viatge de Roma , ambe fòrca argent dins la borsa , que dempuèi lo sulhet de la fortalèsa , fins a la pòrta d'un cardinal, deviá pagar de longa e mostrar pata blanca, per s'arrapar dins los estatges de l'immòble papal . Lo viatge èra long , l'escalada tanben , a quicòm pròcha tres a quatre meses per encapar de rescontrar lo secretari del papa o d'un responsabla . Fin finala après quatre meses de patiràs , lo candidat archavesque d' Auch o de Nimes se'n tornava ame una mena de franquesa signada , que li donava lo drech d' «espleitar» un territòri plan bòrnat e la pratica que s'i trobava. Pareis que logava los bastiments , quitament la glèisa , la catedrala, las capèlas fasian l'objècte d'autres contraches ...
Mantuns còps s'agissiá de pausar sa candidatura, que lo titular del pòste èra pas encara mòrt.
Un pauc coma se l'Estat francés avia per costuma de vendre los pòstes de prefèctes  , mas sens lo lotjament , lo parcatge , l'òrt , lo carri, tot al detalh , mas avans la mòrt del titular.
En avanci la glèisa non? Al nivèl de la pensada liberala !
Mas çò qu'arribava dins Provença e Tolosa e tèrra d'Argença èra fòrça grèu.
Cal comprene qu'èra una entrepresa comerciala la religion , (coma totas las religions) , que deviá èsser rendabla . Mas vist que lo catarisme denonciava lo luxe, veire la luxúria dels «princes avesques» e prechavan per una vida de santa pauretat , de trabalh, se trobèt que los candidats avesques o arquevesques , un còp tornat, dintravan pas dins son argent, quora tornavan de Roma ambe lo contrach en règla . Los crestians donavan pas ren pus. Solide que los crompaires de franquesa se trobèron sus la palha , e quitèron pas de bramar contra los catars e per la crosada , subretot que Roma i perdiá tanben , tocava pas mai lo dèime, siá dètz del cent de totas las recèptas de quistas , de perdons, de messas, d'absolucions , de bilhets de favor , d'indulgéncias de tota mena.
A mai de la dolor morala de se veire contradich dins sa fe , la dolors materiala de gasanhar pas ren pus , lo futur avesque se retrobava dins una glèisa voida...
Ara ne cal passar a una autra rason que desencadenèt la ràbia del paure Innocent III. Li venguèt de son oncle , lo papa Gregòri lo que prechèt l'idèa clara e neta , que la glèisa teniá lo drech divenc de comandar al monde , als pòbles e als reis sus la Tèrra coma al cèl. .
Èra pas encara papa qu' aquel paure Innocent III , ajèt la dolor de veire montar una revòlta grèva al Nòrd , dins Anglatèrra. Òc figuratz vos que los angleses decidiguèron totes sols, de pas cap pagar lo dèime e quitament de se passar de l'avís de Roma. Ja començava aquel pòble fals de far de son cap.
Un autre eveniment encara mai catastrofic desturbelèt l'eiretièr de la familha dels Senhi ( familha que donèt al mens set a uèch papas al monde , mentre que lo monde ne demandava pas ges ) disi eiretièr que Inocent III foguèt lo mai jove del papa elegit a Roma , que sarrava trenta un ans quand montèt sul tròna de Sant Pèire ) emai de tot aquò çò que pròba plan l'engenh italian, i arribèt sens èstre sonque curat , puèi qu'èra pas qu'un paure diague es a dire un laïc , tot juste bon passar la balaja dins la sacristia après la messa grand.
Son oncle Senhi lo papa Gregòri , nascut d'unas proprietats que se trobavan a vint quilomètres de Roma, que li veniá de sos aujòls , de patricians romans fòrça rics , que tutejavan l'emperador quora demorava encara a Roma. Patricians que se remetèron pas jamai del despart de Constantin vèrs Constantinopòli .
Aquel Papa Gregòri qu'èra pas a la debuta qu'un avesque , «entre totes los avesques» a Roma , a l'egal dels autres avesques de la Tèrra , ni mai ni mens , mas que lo Gregòri s' acapricèt de denonciar lo poder de l'emperador germanica de nomenar los avesques. D'un costat aquel emperador teniá lo drech fondamental , drechament de son aujòl es a dire l'emperador Constantin , e que se fasiá aital dempuèi de sègles quand s' èran convertits al crestianisme .
Mas que pel Papa Gregòri, tot aquò passava l'òsca.
Per comprene la posicion de l'emperador germanic , cal comprene que l' avis de l'avesque de Roma èra tant important per el , que lo de son muòl .
I aguèt doncas la batèsta, l'embolh , la guèrra de las envestiduras : que pausèt la question fondamentala de saber cal a lo drech de nomenar los avesques es a dire de qual comanda aicí bàs ?
D'en primièr l'emperador perdèt e cadun se remembra de Canòssa. Es a dire que demorèt pareis tres nuèches a esperar dins la frescura jos la fenèstra del papa lo drech de dintrar per demandar perdon. Mas aquel emperador germanica se tenguèt pas per batut . Èra caput.
L'abadiá de Cluny foguèt tre la debuta del costat del Gregòri. Aviá tot a i ganhar los monges . Existissián pas . Podián pas qu'i ganhar. Lo coflèron : vai i mostra lor . La paraula de Dieu deu mestrejar l'univèrs e los reis . Gregòri se'n remembrèt . Es per aquò qu'envejèt lo joine Senhi far l' estage a Paris , escotar las leiçons afogadas de R. de Corbeil, un predicaire famos.  Lo futur Innocent III foguèt traumatisat de veire son oncle mespresat , el l'eiretièr de Sant Pèire,  enfin pas encara, que l'eiretièr vertadièr n'èra l'emperador germanica, e que lo Gregòri representava pas que Roma , una vila roïnada, mai pichona e fòrça mens rica que Bizanci (que lo paguèt car) pus tard que foguèt saquejada , sus òrdre del papa mentre una crosada, per ne finir ame los «ortodòxas»  que viviàn dins un  luxe pus bèl encara.
Alara quora montèt estudiar a Paris lo futur papa , jovenet, rescontrèt los presicaires francimands, qu'èran los «ulemas» d'un còp èra, que lo coflèron a fons e li mostrèron que son ròtle èra de tornar establir lo poder de Dieu sus la Tèrra, poder que se trobava entre las mans del papa de Roma, sens cap de dobte possible .
Tre que tornèt a Roma , venguèt archidiacre , es a dire qu'èra secretari del papa e totjorn pas membre de la glèisa . Foguèt nomenat Papa a trenta un ans tal un messias a l'unanimitat , que lo concile de l'epòca èra fòrça redusit , a pro pena un trentenat de membres al tres quarts de monde dels Senhi . Aquò revèrtèt un pauc, la nominacion d'un filh de dictator,  rapòrt al cridal unanime de l' acampada al moment de l' "eleccion"  .
Bon s' endevenguèt fòrça amic ambe los fondamentalistas clunisians , mas lo rei de França èra pas qu'un rei pichon, que se tenguèt luènh de l'afar , que se mesfisava de l'estrambòrd d'un futur papa jovenèl . Que renhava sus un territòri grand coma un despartament que compreniá pas sonque Paris, un sembla estat , estirat entre Reims et Orleans . Lo rei de Borgonha , lo duc d' Anjou sens parlar del rei Angles que teniá Aquitània e Normandia es a dire la mitat oèst de Franca actuala. Sens parlar del comte de Tolosa un rei sens corona . Totes èran mai poderós qu' el .
Podèm cercar de tot costat mas se tròba que lo rei França al sègle XIII pesava pas grand causa . Li caliá a cada còp que sortissiá de sa tuta se far coronar un còp mai, e reconéisser per de vassals que se trufava de son poder .
Representava ren. Un pet de lusèrp.
A mai, èra pas qu'un eiretièr usurpator capetian , una familha que veniá de prene la plaça dels merovingians, sabètz los que se passejavan aconsomits ,sus de carris de fen traches per de buòus tal que nos l'ensenhèron los ussards negres de la republica de J Ferry , dins la dralha de Michelet ...

Lo paure Inocent III , que Dieu me perdona , que deu brutlar dins los infèrns, se diguèt qu'aviá besonh d'una poténcia fòrta al nòrd per téner l'anglés e l 'alemand . Los monges de Cluny l'encoratjavan.
L'eretgia catar arribèt al mitan d'aquela disputa de las envestiduras e la volontat anglesa de se «passar» de la proteccion de la glèisa .
D'un l'argent dintrava pas mai d'aquel pais occitan , dos l' angles, lo german devián baissar lo cap davant la cròssa papala .
Donèt lo miègjorn , l'Innocent III, es a dire Occitània, un pais ric, a un rei piètre, en escambi d'una politica de «manten e l'òrdre» li bastiguèt un pais central , d'ont se poiriá contrarotlar aisidament l'Euròpa del nòrd. Lo rei de França envejèt Simon de Montfòrt sens o dire, que lo rei de Franca  foguèt meteis escomenjat dos o tres còps per una  vida de bigamia .
E los barons del nòrd que lor agradavan melhor  morir, que de viure paures ganhèron a Murèth .
La seguida la coneissèm...
Foguèt lo pilhatge , l'Inquisicion , la despossession...
Puèi i aguèt la longa tièra dels cardinals que bastiguèron l'istòria Franca ame l'ajuda financièra de la familha dels Medicis .
Un malastre papal escartairèt Occitània qu'avèm pas finit de pagar uèi .
Franca es la filha ainada de la glèisa.... Sens ela seriá venguda coma los Pais Bas, un pais a pro pena mai grand que la nòva region Occitania Catalonha qu'es en passa de florir. Region AOC ( Apelacion Òc Catalonha (contrarotlada))   qu'aurà pas la libertat de se causir son nom. 
Una pròva ? Aquò's que lo catarisme italian fòrça poderós , benlèu mai poderós que l'occitan foguèt exterminat pus tard , ben pus tard après lo brasal de Montsegur.
Pròva que Innocent III aviá un autra tòca , que l' urgéncia èra ben , per el d' entrepachar las veleïtats anglesas, e subretot de matar la poderosa Germania. 
Aital  França nasquèt de las mans d'Innocent III. Aquò marchèt un moment fins al sègle dètz e uèch... Puèi la monaca escapèt al mèstre, al papa.
Mas l'istòria es curiosa! Uèi la question tòrna . Alemanha a per vocacion de dominar Euròpa ? Anglatèrra a per vocacion d'èstre liura e de partir tre qu'un poder estrangièr l'amenaça ? França a per vocacion de far plegar los autres paises dins l'encastre d'un  novèl poder, per exemple lo de l'OTAN aqueste còp?
L'istòria pròba que França contunha de se creire cargada d'una mission planetària e divenca . Benlèu qu'es passat dins los gènes....

Que me pareis important d' ensajar de tornar situar lo malastre occitan e la crosada dins l'encastre europenc d'un còp èra . L'eretgia èra pas la sola causa de la crosada . La crosada resulta plan de la volontat papala de fabricar un estat es a dire Franca , qu'èra ren al despart , e doncas que li deuriá tot , per impausar sa volontat als paises del nòrd, subretot Anglatèrra e Alemanha.
Autra pròba; qu'  a pro pena papa , nomenèt un amic anglés de l'universitat de Paris, coma arquevesque de Westminster , (que la glèisa anglicana  volguèt pas adobar).

Sorga : la Glèisa , Roma e l'argent , libre rar que còsta mai de 200 euròs sus Amazone e que tròbi pas mai levat a la bibliotèca . Istòria de la crosada eca ....

dimanche 6 mars 2016

La cantina seguida de la mort del paire




Al caireforc de l'estrada d'Amiens e de la rota granda de Tarlefesse , ont los camions entamenan la davalada en trantolant , en craïnant ame un tindament de claxons , qu'anòncian l 'arribada als fuòcs roges o verds , de la dintrada de la vila , Ham se pren des manièras de citat granda . Mas quand òm ròtla un pauc , un còp traversat lo passatge de nivèl e lo pont de fèrre sul canal, Ham es pas qu'una vila pichona de la campanha , un pauc pus granda qu'una vilòta , sembla que la carrièra principala poiriá èsser la d'una vilassa mejana industriala del nòrd. Canal , rota e camins de fèrre e tot negat dins la tuba que monta de contunh de la tèrra , coma la que raja a plen de las chiminèas nautas e negras de suja, de las usinas de tota mena que se tutejan al long del canal del nòrd.
Sul canal passan las barcassas que carrejan cinc mila tonas de blat , de carbon , de fèrre , de bledarabas , de maquinas , de canèlas gigants e me pareguèt que los trens e las barcassas se fasián l'escorsa del bruch. Òm auriá dich que lo cèl se fendasclava. Qu'un auratge de longa breçava lo païs bas , trempa d'agre que vomit l'aiga enveirinada per cada trauc de sa pèl.
Los meteis parcatges servats als camions , menimosament senhalats , per de regas blancas e de panèls jaunes , ame las meteissas traças de pneumatics , las meteissas veirinas crassosas , de bòtas , de solièrs vernissats de color castanhenca , de linge de còrs pels òmes , per las femnas en sòlda , ame lors etiquetas cubèrtas de cagadas de moscas ; e las meteissas anòncias emfaticas e afogadas de sòldas per causa d' encendi , de cambiament de proprietari, de mòrt, de falhida , pinturluradas sus de calicòts de fabricacion artesanala que clacan dins lo vent.
Mas après lo caireforc de la rota d'Amiens e la de Tarlefesse al luòc ont se pòt veire quatre ostals tot parièrs , se quilhan de l'autre costat de la rota , lo restaurant ont manjàvem cada miègjorn. Davant i avia una terrassa ont se podiá manjar per las caudas jornadas de l'estiu , mas meteis que lo trafec rotièr èra pas suportable que siá l'estiu o l'ivèrn . Pr'aquò lo parcatge èra plen. Semblava que totes los trabalhadors de la tèrra se foguèsson donats rendètz vos aicí. Tre la pòrta passada las odors fòrtas te sautavan al nas. Las dels òmes en susor e las de la cosina . De femnas galopavan entre las rengadas d'una cinquantena de taulas d 'òmes que chapavan sens cap de vergonha, coma se venián d' escapar a l'aganiment de la raça umana . D'unes se gratavan son pitre pelut en fintant la fenda de del casabèc, quand una serviciala se clinava los braces cargats de platàs de fritas .
Las paucas de roge tindavan e s' amolonavan voidas al cap de cada rengada de taulas .
Prenguèri lo camin dels comuns , abans d' atraversar la sala granda. Dins lo corredor gelat que menava als pissadors mos passes ressontavan coma dins un potz. Las parets me tornavan lo bruch de las parlicadas. Me pensèri dins un tunèl blanc de carrelatge blanc e gris e lord , la bronzor de l'estrada montèt d'un ton , quora clavèri la pòrta del cagador sens luneta. I fasiá fresc. L'aire pudissiá. Aviái la fèbre . Lo fenestron èra dubèrt. Me teniái una foira del diable. Tres jorns abans , aviái beguda l'aiga poirida de la barrica del talhièr . Me tenguèri sens me sèire tal un «sumò» al moment de se batre ame la clòsca de son adversari. Un fum d' òmes avia escrich ame son dèt tenchat de mèrda . Me remembri pas tròp, mas sus la parèt , a esquèrra un d' aquelses avia escalprat un « je te baise Terèsa », ame un vièch gròs en guisa de signatura. Me demandèri se Teresa auriá l'astrada de veire aquela notacion clara e neta de votz tiblat per la desirança . De l'autre costat s' amontairava la longa tièra dels numeròs de telefòna de los que te prometián de : «t' encuolar sens te far pagar».
Fins finala las parets rebatavan exactament l'estat de la poësia amorosa , la dels fantasmas vertadièrs dels òmes de las trenta gloriosas quora se pòt cagar suaudament . Ren a veire ame las pintraduras preistorïcas de Lascaux.
M'acranquèri a la punhada per cridar pas. Los budèls me torcissián . I avia pas cap de papièr al ròtleu per s' eissugar . N'aviái pas cap de besonh vist que cagavi pas ren pus dempuèi dos jorns , levat una mena d'aiga coma la d'un nenon.
Tornèri dins la sala granda a travèrs lo corredor que semblava servir de cambra de ressons . Un potz sens fons ont m'arribava lo bronzinament de la vida e lo mescladís de la cantina , lo va e ven de contunh dels òmes , e dels camions , de las servicialas e lo cridal poderós de la taulejada quora un « desgordit» encapava de desnosar un faudal.... Los òmes tenián sas mans espessas sus l' escudèla e copavan lo pan qu'engolavan , per butar las forquetadas gròssas de patanas , s' engalatavan lo vin coma de l'aiga dos , tres, quatre paucas , risián coma d'elefants quant arriban a la sorga , trucavan lo cotèl contra al veire per far tornar la serviciala pallinassà que largava de botelhas de contunh , coma un B52 largava las bombas al Vietnam, e mostrava sens o voler la fenda de la naissença de sas popas , mentre que lo mai viciós al cap de la taula li carpanhava las patèrlas en cridant : - « et que çà saute» 
 



mardi 1 mars 2016

Lo sòmi occitan; raisve o realitat?




L'occitanisme un sòmi? L'occitan una lenga ? L' òme occitan existís?

Uèi e de mantuns còps ausissèm se pausar las questions sus la realitat de totes los mots derivats del mot primièr òc? Vertat qu' Occitània sembla perduda dins la bruma , coma la citat negada d' Ys.
Solide qu'avèm de nos pausar la question sus l'estacament qu'avèm de l'idèa que dins nòstre miègjorn , i a encara per transparéncia , quicòm que revertariá un pais, que poiriá , que deuriá viure , e vertat que viu encara e totjorn.
Clar que de pausar la question d'aquel biais , aluènha fòrça totes los que tròban òrra, l'idèa de parlar una lenga comuna ame los estrangièrs del vilatge vesin, e que «còdan» al nivèl de la familha , del vilatge , a mai al nivèl d'un despartament .
Ambe lo TDF Mistral mòstra que sap , tre la debuta, que lo «miègjorn ten una lenga , veire un tresaur». Ten lo meriti grand d'aver escriu lo TDF qu'es pas gaire lausenjat pels occitans e qu'es pr'aquò un monument .
Mas una lenga es lo testimòni major de l'identitat?
Non pas. Los irlandeses , los galeses , los escoceses parlan pas gaire lor lenga. Parlan pas qu' angles, mas que degun s'avisèsse pas de lor dire que son venguts «rosbifs»!
La lenga , es lo recapte major de l'identitat ? Per de verai seriá escarnir lo francès que de creire que sèm completament nus sens la lenga , o encara d'oblidar cossi la lenga de Molièra s'es impausada en passant de morralhs a las autras lengas vesinas , e qu'es tant clara que s'impausarià per la gracia divenca, per tal dire  naturalament.
Cresi que l'occitanòfila viatja pas gaire. D'un autre sicap i a doas menas d'occitanofònas los que son totjorn demorat dins sa tuta e los que se son arencadas las raices coma o canta Brassens dins «Auprès de mon arbre» .
Per aver trabalhat endacòm mai,de ma pichòta experiéncia pòdi dire que soi pas de Paris , ni d' Isla de França , soi pas picard , ni borguinhon , ni berichon , ni alsacian , ni breton , ni corsa, ni basc coma soi pas italian , ni espanhòl ,ni creòl , ni alemand , ni angles ( e que pel catalan sabi pas ; i soi pas encara anat ). 
Alara que me demòra? Se non un pais al miègjorn ont me soi pas jamai sentit estangièr .
Regreti d' o dire mas soi arribat dins la capitala sens reirà pensada , tre la sortida de l'escòla , qu' al revèrs èri quitament volontari per trabalhar amont, descubrir las femnas del molin Roge , las  nuèches falordas mas  intellectualas de la Rotonda , del cafè de Flòre, la revolucion en marcha coma disiá Maò, puslèu o çò que cresiái, levat qu' al cap de l'an comprenguèri , qu' èri estat enganat d'a fons , me caliá descanilhar aviat , qu'èri pas d'aqueste pais e que ne poiriái pas jamai n'en èstre . A mai faguèri qualques talhièrs al negre dins lo XVI o VIII arredondiment , qu'acabèron de me far comprene qu'èri en tèrra estrangièra. Seriá tròp long d' explicar. Mas tombèri de naut.De segur foguèrem un molon a lo prene aital. Quant son encara embarrats amont? Quantes raisvan pas que de davalar al "païs" ? De segur los temps cambian , los joves se parlan ambe lo smartfòna, en anglés !
Es aital que me venguèt una allergia subta a Paris , e la sentida bronca de l' alteritat dins las autras regions franchimandas.
M'en vau passar suls detalhs de mon caminament qu'interessarà pas degun, levat per dire que la volontat universalisaira de l' Estat «francés», me pareis de mai en mai una mena d' esquisofrenia que dona lo vomit . Malastrosament es aquela vista «generosa» coma o disiá lo J Ferry als pòbles d'Africa , lo que nos endralhèt dins la guèrra, qu'agrada fòrça a mantunes occitans. Per de qué?
Mas se tròba que l'òme es pas un pòrre. Es aital. Pòt pas grelhar de pertot. Li cal son terrador per respelir .
Se cal pausar la question de saure per de qué aquela vista de la capitala dels dreches de l'òme, de la femna e dels canhons, agrada tant e mai als occitans, parli de los que comprenon encara l'occitan.
Qu' en i furgant de tot costat n'arribèri a la conclusion qu'es pas qu' economic.
Òc l'òme occitan tremola per l'avenir de la SOCIALA e de sa retirada . E a rason.
Uèi es vengut lo temps del taylorisme e de l ' uniformitat, Per Leroy Merlin qu''òm siá a Rouen o al Clapas aquò's dins la ZAC Avenguda de Paris , per Gifi, Leclerc, Casto, Carrefour , aquò's parièr, la pòrta a drecha al cap del corredor . Totas las vilas se revèrtan . Totes los espacis de leser se semblan. Encara mai en Franca que son las elèits de l' ENA ,d' HEC las de Paris que viran als quatre caires exagonal per impausar un esquèma director identic. E los prefèctes i permejan.
Seriá ja una rason d' aparar l'idèa de la nòstra identitat, que de votar per lo biais d' alenar un pauc mai naut e fòrt , per que nos donèsse lo sembla aire de la libertat !
Poiriái parlar tanben de la pesca a la trocha , del cambajon que te manjas sus un rocàs a l'abroa d'un riu, dels tripons que tastàvem a las nòus oras, lo dimenge a Sant Geniès a cò de Charrier , al vin gostat ambe los amics , a la canèla, dins una cava de la banlèga de Montpelhièr , d'una lèbre cosinada sus las cendres , de sardinadas sul fuòc de vises , dins las vinhas en fintant, luènh las lums de la fèsta d'estiu de Palavas , endacòm dins Gasconha te parlaràn encara de las palombièras , o dels carnavals ... En Provença que te sabi ieu...
Me diretz qu'es una Panholada . Pagnòl qu' ofrís justament l'exemple de l'Eden occitan, e de quicòm que degun pòt pas çigonhejar  e qu'es la marca plonda de la nòstra cultura. L' «umanisme» . Los remembres que nos tornan e que nos fan soscar lo monde ancian per se pensar qu'un autre monde es possible. De bovarisme tot aquò? Qu'èra melhor, mas mens que lo dels aujòls per çò que n' ai vist . E pas lo fracàs, la cultura del fracàs  .
Pr'aquò , d'aquesta passa i a de signes qu'enganan pas , mon vesin que me diguèt que lo seu filh qu'avia capitat a totes los examèns , e que se podiá trapar un pòste polit dins la capitala e que causiguèt de venir regent per un salari del tèrç a Tolosa . E encara la d'un autre coble de joves de parisencs que causiguèt de fugir la capitala , alara que se tenián totes los diplòmas e las situacions per « capitar» a Paris. D'autres que vòlon pas quitar Pau per Tolosa que revèrta de mai en mai Paris.
Mas que uèi , los joves an sentit l'avenir , que causisson de viure dins una vila mejana , veire pichona. Se faràn pas colhonats pel miratge parisenc.
Politicament ven fòrça interessant de notar que las valors «republicanas» qu'agradan tant e mai als occitans vièlhs , valors en majora part somiadas son en passa de desbordelar. Non pas que se'n calguèsse rejovenir , mas ara se vei plan la tòca de l'UE , un espandi de l'OTAN per far la guèrra a Russia?, a China ? , se vei çò que nos preparan ame lo contracte del TAFTA , l' aspartam per exemple produch cancerigèn conegut dempuèi mai de vint ans , çò que va arribar als pichòts noiridaires de galinas , de vedèls , de rits, agricultors de tota mena, e çò qu'es la mondializacion dins tota sa cruseltat. Eca eca eca .... Parlarai pas de l'industria que n' i a pas cap.
Ara avèm la venda dels barratges d'electricitat pel poder socialista e de la drecha , coma de las autòrotas , tres còps pagadas e tres còps panadas....
Los occitanistas son al mitan del ga e se demandan encara çò que cal far per salvar Occitània?
Nos cal sortir de l'UE leu leu e demandar lo drech de viure nòstra vida defòra d'aquel monde.

Little is beautiful.